Катарската државна енергетска компанија „КатарЕнерџи“ (QatarEnergy) е на пат до 2033 година да стане најголемиот купувач на течен природен гас (ЛНГ) од САД, со годишен обем од 23,7 милиони тони, во стратегија со која земјата настојува да ја намали зависноста од сопствените производствени и извозни капацитети во Персискиот Залив.
Промената доаѓа во услови на сериозни нарушувања на катарскиот извоз на гас поради војната на Блискиот Исток и ограничувањата во поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец, кој претставува единствена извозна рута за катарскиот ЛНГ кон пазарите надвор од Заливот.
Според анализата на „Фајненшл тајмс“, повикувајќи се на податоци од истражувачката компанија „Вуд Мекензи“, два нови договори што „КатарЕнерџи“ ги потпиша кон крајот на октомври ќе ѝ овозможат пристап до дополнителни седум милиони тони американски ЛНГ годишно.
Кога на тоа ќе се додаде и производството од проектот „Голден Пас“ во Тексас, во кој катарската компанија има 70% удел, вкупниот обем со кој ќе располага од американски извори се очекува да достигне 23,7 милиони тони годишно до 2033 година. Со тоа Катар би ја презел водечката позиција меѓу купувачите на американски течен природен гас.
Овој гас нема да биде наменет за домашниот пазар во Катар, каде што производствените трошоци се меѓу најниските во светот. Наместо тоа, компанијата ќе го препродава на меѓународните пазари и ќе го испорачува до земјите што користат увезен ЛНГ за производство на електрична енергија и потребите на индустријата.
Стратегијата претставува значаен пресврт за земјата која со години беше меѓу водечките светски извозници на течен природен гас. Во 2023 година, Катар ја загуби првата позиција од САД, кои во меѓувреме значително ги проширија капацитетите за извоз на ЛНГ.
Сепак, актуелната криза дополнително ги нагласи слабостите на катарскиот извозен модел. Испораките на катарски ЛНГ годинава се намалени на помалку од една третина од вообичаеното ниво, откако иранските напади врз поморскиот сообраќај го ограничија минувањето на танкерите низ Ормускиот Теснец.
За разлика од нафтата, која во одредени случаи може да се транспортира и преку алтернативни цевководни правци или да се претовара меѓу танкери, извозот на ЛНГ од Персискиот Залив е значително поограничен. Отсуството на цевководи што би ги поврзале извозните капацитети со дестинации надвор од Заливот ја зголемува зависноста од поморскиот транспорт низ теснецот.
„КатарЕнерџи“ го запре производството на ЛНГ и прогласи виша сила за погодените купувачи неколку дена по почетокот на војната, кон крајот на февруари, принудувајќи ги нејзините главни клиенти, претежно во Азија, да бараат алтернативни испораки.
Според Џејсон Фир, раководител за глобална деловна анализа во брокерската компанија за енергетика и поморски транспорт „Потен енд партнерс“, проширувањето на меѓународното портфолио е дел од напорите на Катар да ја намали зависноста од сопствените капацитети во Заливот и да ја зајакне довербата на купувачите.
Тој очекува компанијата да склучи уште два или три договори за американски гас, а можно е да бара дополнителни извори и во други региони.
Новите договори ќе ѝ овозможат на „КатарЕнерџи“ пристап до американски ЛНГ од 2030 и 2031 година, што значи дека нема да ги решат тековните проблеми со снабдувањето, но ќе обезбедат поголема сигурност во случај на идни прекини на катарскиот извоз.
Извршниот директор на компанијата, Саад ал-Кааби, при потпишувањето на договорите на 29 октомври изјави дека тие ја зајакнуваат способноста на компанијата да ги снабдува своите клиенти ширум светот.
Паралелно со обезбедувањето нови извори на снабдување, Катар ја проширува и својата трговска дејност. „КатарЕнерџи“ во 2020 година отвори оддел за тргување со гас, а минатата година преку него пласирала повеќе од 20 милиони тони ЛНГ, според податоците на „Вуд Мекензи“.
Со купувањето американски гас и неговата понатамошна продажба на меѓународните пазари, Катар настојува да изгради глобално трговско портфолио и да ја задржи својата позиција меѓу највлијателните играчи на светскиот пазар на течен природен гас.
Извор: Financial Times
