Цените на електричната енергија на берзите во Србија и Унгарија се искачија над 252 евра за мегават-час за испорака на 15 октомври, додека на македонскиот пазар достигнаа 222,30 евра. Истовремено, Албанија забележа дневен скок на цената од 113,60 евра, а Грција остана значително поевтина, со просечна цена од 160,54 евра за мегават-час.
Движењата на регионалните пазари се поврзуваат со промените во производството и потрошувачката, зголемената потреба од увоз во Романија и повисоката побарувачка за електрична енергија. Дополнителен фактор е намаленото производство од ветерници, кое делумно го неутрализира очекуваниот раст на производството од сончеви електрани.
Според податоците на специјализираниот портал „Electricity Trade“, цената на српската берза СЕЕПЕКС се зголемила за 18,10 евра, на 252,74 евра за мегават-час, додека унгарската ХУПЕКС пораснала за 28,90 евра, на 252,81 евро. Така, двата пазара се изедначиле речиси целосно, со разлика од само седум евроценти за мегават-час.
Во Романија цената се зголемила за 26,80 евра, на 248,44 евра за мегават-час, а во Бугарија пораснала за 18,80 евра, на 233,29 евра. Во Албанија цената достигнала 249,56 евра, приближувајќи се до нивото во Србија и Унгарија.
Извор: Electricity Trade. Цените се однесуваат на пазарот за ден однапред, за испорака на 15 октомври 2026 година. Дневните промени се во евра за мегават-час.
Романија од извозник станува увозник на струја
Една од најзначајните промени на регионалниот пазар е пресвртот во електроенергетскиот биланс на Романија. Земјата преминала од планиран нето-извоз од 749 мегавати на 14 октомври кон нето-увоз од 629 мегавати на 15 октомври. Промената од 1.378 мегавати значително ја изменила нејзината позиција во регионалната трговија со електрична енергија.
Истовремено, прогнозираното производство во Романија се намалило од 6.473 на 5.467 мегавати, додека потрошувачката се зголемила од 5.724 на 6.096 мегавати.
Промената довела до поголема зависност од увозот од соседните пазари, особено од Бугарија. Планираните испораки на електрична енергија од Бугарија кон Романија се зголемиле на околу 1.278 мегавати, во споредба со 657 мегавати претходниот ден.
Во спротивна насока, испораките од Романија кон Унгарија се намалиле од 1.213 на само 121 мегават.
Во поширокиот регион на Унгарија и Југоисточна Европа, нето-увозот на електрична енергија се зголемил за 565 мегавати, на 2.267 мегавати. Притоа, прогнозираното регионално оптоварување достигнало 32.017 мегавати, што е за 749 мегавати повеќе од претходниот ден.
Србија со помала потреба од увоз, но висока берзанска цена
И покрај растот на цената, Србија забележала подобрување на домашниот електроенергетски биланс. Производството се зголемило од 2.628 на 2.948 мегавати, додека потрошувачката пораснала од 3.820 на 3.975 мегавати.
Како резултат на тоа, планираниот нето-увоз се намалил од 1.192 на 1.027 мегавати. Сепак, српската берза СЕЕПЕКС забележала цена од 252,74 евра за мегават-час, меѓу највисоките во регионот.
Според комерцијалните распореди, Србија требало да увезува просечно околу 370 мегавати од Бугарија, 354 мегавати од Северна Македонија, 293 мегавати од Босна и Херцеговина, 214 мегавати од Романија и 183 мегавати од Црна Гора. Истовремено, бил планиран извоз од 476 мегавати кон Унгарија.
Цените на српскиот пазар значително се разликувале и во текот на денот. Највисоката часовна цена достигнала 368,60 евра за мегават-час во 20 часот, додека најниската изнесувала 189,90 евра во 14 часот. Разликата од речиси 179 евра покажува колку значајно може да биде времето на купување и испорака на електричната енергија.
Црна Гора и Македонија со цени над 220 евра
На црногорскиот пазар БЕЛЕН, цената се зголемила за 14 евра, на 223,17 евра за мегават-час. Тоа е за 29,57 евра пониско од цената во Србија и за 29,64 евра под унгарската цена.
Црна Гора и натаму имала мала нето-извозна позиција. Просечната потрошувачка се намалила од 420 на 362 мегавати, а производството од 456 на 378 мегавати, со планиран нето-извоз од околу 16 мегавати.
Комерцијалните распореди покажувале просечен увоз од околу 192 мегавати од Италија и извоз од 183 мегавати кон Србија.
На македонскиот пазар, со кој управува МЕМО, цената достигнала 222,30 евра за мегават-час. Во однос на претходниот ден, кога изнесувала 210,38 евра, тоа е зголемување од 11,92 евра, пресметано врз основа на објавените вредности.
Грција останува значително поевтина
И покрај дневниот раст од 21,60 евра, просечната цена во Грција изнесувала 160,54 евра за мегават-час. Таа била за 92,27 евра пониска од унгарската цена и за 92,20 евра пониска од српската.
Грчкиот пазар продолжил да бележи големи разлики во цените во текот на денот. Во 14 часот цената паднала на нула евра за мегават-час, а потоа се зголемила до вечерниот максимум од 296,50 евра.
Просечната цена во часовите со најголемо оптоварување изнесувала 97,30 евра за мегават-час, наспроти 223,70 евра во часовите надвор од периодот на врвно оптоварување.
Грција имала планиран нето-извоз од околу 1.700 мегавати, вклучително и значителни испораки кон Бугарија и Северна Македонија. Бугарија, пак, преминала од нето-увоз од 74 мегавати на нето-извоз од 717 мегавати, поддржан од значително зголемување на прогнозираното производство.
Овие текови покажуваат дека поголемата достапност на електрична енергија во јужниот дел од регионот може да ги намали цените во одделни часови, но не е доволна целосно да ги изедначи цените меѓу пазарите.
Повеќе сончева, но помалку ветерна енергија
Прогнозите за обновливите извори покажуваат дека просечното производство од сончеви електрани требало да достигне 5.932 мегавати, што е зголемување од 2.631 мегават во однос на претходниот ден.
Истовремено, производството од ветерници се очекувало да се намали за 1.571 мегават, на 5.114 мегавати.
Така, поголемото производство од сонцето само делумно го надоместувало падот кај ветерните електрани, додека растот на потрошувачката дополнително влијаел врз регионалниот биланс.
Оваа комбинација помага да се објасни зошто поголемото производство од сончеви електрани не спречило раст на просечните дневни цени. Сончевата енергија може да ги намали цените во пладневните часови, но не мора да ја намали потребата од дополнително производство во вечерните часови, кога сончевото производство опаѓа.
Терминските цени ја покажуваат разликата меѓу Унгарија и Германија
Идните договори за електрична енергија и натаму укажуваат на значителна разлика меѓу унгарскиот и германскиот пазар.
| Термински договор | Унгарија (евра/MWh) | Германија (евра/MWh) | Разлика (евра/MWh) |
|---|---|---|---|
| 43-та календарска недела | 270,00 | 201,50 | 68,50 |
| Ноември 2026 | 242,50 | 195,00 | 47,50 |
| Календарска 2027 година | 168,50 | 145,50 | 23,00 |
Извор: Electricity Trade. Разликите се пресметани од објавените цени.
Унгарскиот термински договор за 43-тата недела достигнал 270 евра за мегават-час, наспроти 201,50 евра во Германија. Ноемврискиот договор во Унгарија се тргувал по 242,50 евра, а во Германија по 195 евра за мегават-час.
Дозволите за емисии на јаглероден диоксид се котирале на околу 87,14 евра за тон, додека ноемвриските фјучерси за јаглен поевтиниле на 148 евра за тон. И покрај благото намалување на овие цени, електричната енергија на регионалните пазари поскапела, што укажува на значењето на промените во понудата, побарувачката и прекуграничните текови.
Складирањето добива сè поголемо значење
Големите разлики меѓу часовните цени ја зголемуваат потенцијалната економска вредност на батериските системи за складирање електрична енергија. Тие овозможуваат складирање кога цените се пониски и испорака кога цените се повисоки, а можат да учествуваат и на пазарите за балансирање и дополнителни услуги.
Романија е меѓу пазарите во регионот на кои се развиваат вакви проекти. „Хеленик енерџи“ планира да развие најмалку 500 мегавати батериски капацитет во следните три години, додека „Р.Пауер“ работи на самостоен батериски проект со моќност од 100 мегавати и капацитет од 200 мегават-часа во Студина, паралелно со поголемиот проект во Скорничешти.
Сепак, големите разлики во берзанските цени не гарантираат автоматски исплатливост на ваквите инвестиции. За процена на приходите треба да се земат предвид ефикасноста на полнењето и празнењето, деградацијата на батериите, мрежните трошоци, трошоците за балансирање и ограничувањата во тргувањето.
Движењата на 15 октомври покажуваат пазар на кој Србија и Унгарија имаат речиси изедначени високи цени, Романија повторно се потпира на увоз, а Грција останува значително поевтина поради различните услови во производството и потрошувачката.
За трговците, производителите и индустриските потрошувачи, затоа, сè поважно станува не само колкави количества електрична енергија ќе обезбедат, туку и во кои часови, на кој пазар и со какви можности за приспособување на потрошувачката и испораката.
Извор: Electricity.trade
