Брисел. 5 јануари 2026 — 2025 година претставува пресвртница за европскиот електроенергетски сектор, покажуваат најновите податоци на Eurelectric. Рекордниот раст на сончевата енергија ја намали зависноста од фосилните горива и помогна во ограничување на емисиите, но ценовната нестабилност и слабата побарувачка за електрична енергија остануваат сериозен предизвик.
Емисиите од електроенергетскиот сектор во ЕУ во 2025 година паднаа на околу 45% од нивото од 1990 година, што е резултат на три децении континуирана декарбонизација. Сепак, напредокот кон целта од 50% обновливи извори забави, што укажува на тешкотиите во балансирањето меѓу брзиот зелен раст, стабилноста на пазарот и закрепнувањето на побарувачката.
Сончевата енергија беше најистакнатиот извор во 2025 година. Со производство над 340 TWh, таа достигна рекордни 12,5% од вкупниот енергетски микс на ЕУ. Годишниот раст од повеќе од 60 TWh е еквивалентен на целокупната годишна потрошувачка на електрична енергија во Португалија. Овој пораст ги ублажи падовите во хидроенергијата (-13%) и ветерната енергија (-4%). Нуклеарната енергија остана стабилна со околу 24%, додека производството од фосилни горива беше ограничено.
Просечната дневна берзанска цена на електричната енергија во 2025 година изнесуваше 88 евра за MWh, пониска од 2023, но малку повисока од 2024 година. Цените беа повисоки во првата половина од годината поради слабото производство од ветер и хидроизвори, а се намалија во втората половина со засиленото сончево производство и пониските цени на гасот.
И покрај тоа, нестабилноста на цените продолжи. Негативни цени се појавија во 3,3% од часовите, додека ценовни скокови над 150 евра за MWh беа регистрирани во 9,3% од времето, значително под нивото од 2022 година, но повисоко од 2024.
Податоците покажуваат и дека цените на струјата сè помалку зависат од фосилните горива. Додека во 2019 година во 74% од часовите цените беа повисоки од трошоците за производство на струја од гас, во 2025 тој удел падна на 32%, што укажува на растечкото влијание на обновливите извори.
Слабата точка останува побарувачката. Потрошувачката на електрична енергија во 2025 година беше речиси непроменета во однос на 2024, но и натаму околу 7% под нивото од 2021 година, поради нерамномерното индустриско закрепнување и подобрената енергетска ефикасност.
„Обновливите извори ја намалуваат изложеноста на Европа на цените на фосилните горива, но слабата побарувачка ризикува да ги забави инвестициите“, изјави генералниот секретар на Eurelectric, Кристијан Руби, додавајќи дека зголемувањето на флексибилноста преку складирање, управување со побарувачката и сигурни капацитети е клучно за намалување на нестабилноста.
Европа е на пат кон позелена енергетска иднина, но темпото мора да се забрза. Електрификацијата останува најсилната алатка за намалување на емисиите, додека растот на побарувачката и флексибилноста на системот ќе бидат пресудни за стабилни цени и конкурентна, декарбонизирана економија.
Извор: Eurelectric.org
