Глобалниот нуклеарен капацитет би можел да се зголеми повеќе од трипати до 2060 година, доколку се реализира високото сценарио на Меѓународната агенција за атомска енергија (ИАЕА), во услови на растечка побарувачка за електрична енергија и поголем интерес на земјите за енергетската безбедност.
Според најновиот извештај на ИАЕА „Energy, Electricity and Nuclear Power Estimates for the Period up to 2060“, глобалниот нуклеарен капацитет, кој на крајот на 2025 година изнесувал 377,1 GW, во високото сценарио би достигнал 1.045 GW до 2050 година, а потоа 1.284 GW до 2060 година. Тоа би било околу 3,4 пати повеќе од нивото во 2025 година.
Во ниското сценарио, ИАЕА предвидува раст до 696 GW до 2060 година, што сепак би значело речиси двојно поголем капацитет од денешниот.
Ова е шеста година по ред во која ИАЕА ги зголемува своите проекции за идниот развој на нуклеарната енергија. Оваа година проекциите за првпат се проширени до 2060 година, наместо досегашниот хоризонт до 2050 година.
На крајот на 2025 година во светот работеле 413 нуклеарни реактори. Нуклеарните централи во текот на годината произвеле 2.689,1 TWh електрична енергија, што е зголемување од 1,1% во однос на 2024 година. Сепак, глобалното производство на електрична енергија пораснало побрзо, за 2,7%, поради што уделот на нуклеарната енергија во светското производство се намалил од 8,7% на 8,4%.
Најголем дел од идното зголемување на нуклеарните капацитети, според високото сценарио, би се реализирал во Централна и Источна Азија. Таму капацитетот би можел да порасне од 114 GW во 2025 година на 407 GW до 2060 година, додека производството на нуклеарна електрична енергија би се зголемило речиси петкратно.
Значително место во идниот развој ИАЕА им дава и на малите модуларни реактори (SMR). Во високото сценарио, тие би учествувале со 28% во сите нови нуклеарни капацитети изградени до 2060 година, додека во ниското сценарио нивниот удел би бил 23%.
Тоа е повисоко од проекциите во претходното издание на извештајот, во кое SMR-реакторите учествуваа со 24% од новите капацитети во високото сценарио и само со 5% во ниското.
Особено голем удел на SMR се очекува во Северна Америка, каде што околу 60% од новите нуклеарни капацитети би можеле да доаѓаат од вакви реактори. Во Југоисточна Азија и во Латинска Америка и Карибите, нивниот удел би можел да достигне околу 40%.
Паралелно со изградбата на нови централи, ИАЕА укажува и на потребата да се надоместат капацитетите што ќе бидат затворени поради стареење на реакторите. Две третини од реакторите во светот работат повеќе од 30 години, а 45% се во погон повеќе од 40 години.
Во високото сценарио, околу една третина од нуклеарниот капацитет од 2025 година би бил повлечен од работа до 2060 година, додека во ниското сценарио би се пензионирале речиси две третини од сегашните капацитети.
Процесот на замена веќе започна. Во 2025 година беа затворени седум реактори со вкупен капацитет од 2,8 GW, но на мрежата беа приклучени три нови реактори со вкупно 3 GW. Во истата година започна изградбата на 12 нови реактори со вкупен планиран капацитет од 14,3 GW.
ИАЕА истовремено укажува дека во повеќе региони се спроведуваат програми за продолжување на работниот век и модернизација на постојните нуклеарни централи, како и мерки за подобрување на нивната конкурентност на либерализираните пазари на електрична енергија.
Проекциите на ИАЕА претставуваат две алтернативни сценарија засновани на различни, но според Агенцијата можни претпоставки за глобалниот развој на нуклеарната енергија. Тие се темелат на податоци за работата на реакторите, проценки од стручни консултации на ИАЕА и податоци за глобалните ресурси, производство и побарувачка на ураниум.
Според ИАЕА, нуклеарниот развој во последната деценија останал во рамките на опсегот на претходно проектираните сценарија, при што проценките периодично се ревидираат за да го одразат развојот на глобалниот енергетски систем.
Извор: IAEA.org
