Уделот на јагленот во производството на електрична енергија во Европската Унија во 2025 година падна на историски најниско ниво, покажуваат најновите податоци на Евростат.
Вкупниот удел на камениот и кафеавиот јаглен во производството на електрична енергија минатата година изнесувал 9,2%, што е дополнително намалување во однос на 2024 година, кога за првпат паднал под границата од 10%.
Од вкупното производство на електрична енергија во ЕУ, камениот јаглен учествувал со 3,7%, односно 105.601 GWh, додека кафеавиот јаглен имал удел од 5,5%, со производство од 154.186 GWh.
Трендот на намалување на улогата на јагленот е особено изразен во подолг период. Во 1990 година јагленот учествувал со повеќе од една третина во вкупното производство на електрична енергија во ЕУ.
Во 2000 година неговиот удел се намалил на 30,4%, а падот продолжил и во следните децении, со кратки прекини во периодите 2011-2012 и 2021-2022 година.
Јагленот од втор и трет извор до шести и седми
Промената на структурата на европското производство на електрична енергија јасно се гледа и во споредбата со 1990 година.
Тогаш камениот јаглен бил втор најголем извор на електрична енергија во ЕУ, со удел од 19,8%, додека кафеавиот јаглен бил трет, со 15,3%.
Во 2025 година камениот јаглен паднал на седмото место, а кафеавиот на шестото место меѓу изворите на електрична енергија.
Во меѓувреме, јагленот постепено бил надминат од други извори. Нуклеарната енергија го претекнала јагленот уште во 1994 година, природниот гас во 2019 година, хидроенергијата и ветерот во 2023 година, а сончевата енергија во 2024 година.
Податоците покажуваат дека падот на јагленот не е само последица на растот на обновливите извори, туку и на промената на целокупниот европски енергетски микс.
И потрошувачката на јаглен на историски минимум
Намалувањето на производството на електрична енергија од јаглен е проследено и со рекордно ниска потрошувачка.
Според проценките на Евростат, во 2025 година потрошувачката на камен јаглен во ЕУ паднала на околу 107 милиони тони, додека потрошувачката на кафеав јаглен изнесувала околу 184 милиони тони.
Во дел од земјите процесот на напуштање на јагленот веќе е завршен или е во завршна фаза.
Португалија во 2021 година престана да користи камен јаглен за производство на електрична енергија, додека Словачка во 2024 година го прекина производството на кафеав јаглен.
Со тоа, бројот на земји членки на ЕУ кои сè уште произведуваат кафеав јаглен се намали на осум.
Падот на уделот на јагленот на рекордно ниско ниво претставува уште една потврда за долгогодишната промена на европскиот електроенергетски систем, во кој обновливите извори, природниот гас и нуклеарната енергија постепено ја намалуваат улогата на јагленот.
Извор: Европска комисија
