Податоците на Националниот оператор на пазар на електрична енергија – МЕМО за периодот април–јуни 2026 година покажуваат дека македонскиот организиран пазар „ден однапред“ влегува во фаза на поголема стабилност, предвидливост и зголемена ликвидност. По изразената сезонска динамика што го одбележа првиот квартал, второто тримесечје носи поумерени ценовни движења, континуиран раст на обемот на тргување и значително намалување на ценовната волатилност.
Во текот на кварталот, на Македонската берза се истргувани вкупно 380.110,4 MWh електрична енергија, што претставува просечно околу 126,7 илјади MWh месечно. Просечната квартална цена изнесува 90,41 евра/MWh, што е значително пониско од просекот во првиот квартал, кога цените беа под влијание на зимската побарувачка и повисоките регионални берзански цени.
| Месец | Истргувана електрична енергија (MWh) | Просечна цена (€/MWh) | Просечно дневно (MWh) |
|---|---|---|---|
| Април | 117.727,5 | 87,80 | 3.924,3 |
| Мај | 125.210,5 | 89,68 | 4.039,0 |
| Јуни | 137.172,4 | 93,74 | 4.572,4 |
| Вкупно Q2 | 380.110,4 | 90,41* | — |
*Просечна цена на кварталот.
Поголема ликвидност без ценовни шокови
Еден од најзначајните показатели во вториот квартал е континуираниот раст на обемот на тргување. Од април до јуни, количините се зголемиле за повеќе од 19.000 MWh, односно за околу 16,5%, што укажува на зголемена активност на пазарните учесници и поголема ликвидност на организираниот пазар.
Ваквиот тренд најчесто е резултат на комбинација од неколку фактори: подобра достапност на домашното и регионалното производство, поголема доверба во берзанското тргување и постепено зголемување на потребите за електрична енергија со приближувањето на летната сезона.
Истовремено, растот на тргувањето не беше проследен со нагли ценовни скокови, што е показател дека понудата успешно ја следела побарувачката. Просечната цена се движеше во релативно тесен интервал од 87,8 до 93,7 евра/MWh, без екстремни дневни или месечни осцилации.
Сезонските фактори ја диктираат динамиката
Вториот квартал традиционално претставува период кога електроенергетскиот систем излегува од зимскиот режим на работа. Завршувањето на грејната сезона доведува до намалување на потрошувачката, а истовремено подобрените хидролошки услови и поголемото производство од обновливите извори придонесуваат за порамнотежена понуда на електрична енергија.
Во април и мај овие фактори овозможија одржување на релативно ниски цени, додека во јуни се забележува благо зголемување како резултат на постепениот раст на побарувачката поради повисоките температури и зголемената употреба на системите за ладење.
Сепак, цените остануваат далеку под нивото карактеристично за зимските месеци, што потврдува дека сезонските ефекти оваа година се значително поумерени.
Пазарот покажува знаци на зрелост
Анализата на кварталните показатели покажува дека организираниот пазар „ден однапред“ функционира со сè поголема предвидливост. Во споредба со периодот непосредно по воспоставувањето на берзата, денес се забележуваат помали ценовни осцилации, поголем број активни учесници и порамномерно формирање на пазарните цени.
Фактот што обемот на тргување расте побрзо од цените е позитивен сигнал за развојот на пазарот. Тоа значи дека ликвидноста се подобрува без да се создаваат дополнителни ценовни притисоци, што е една од главните карактеристики на зрелиот организиран пазар.
Дополнително, релативно ниските цени во пиковите часови во текот на кварталот укажуваат дека системот располагал со доволно производство и дека во најголемиот дел од времето не постоеле ограничувања кои би предизвикале нагли ценовни скокови.
Што може да се очекува во третиот квартал?
Доколку продолжат сегашните трендови, во текот на јули и август може да се очекува натамошен раст на обемот на тргување, пред сè поради сезонскиот пораст на потрошувачката поврзан со летните горештини.
Од ценовен аспект, најверојатно е дека ќе се задржи умерен раст, но без значителни ценовни шокови, освен во случај на подолги топлотни бранови, намалено производство од хидроелектраните поради сушен период или промени на регионалните пазари. Доколку временските услови останат поволни, а регионалната понуда стабилна, цените би можеле да останат во рамките забележани во вториот квартал.
Вториот квартал од 2026 година претставува период на консолидација на македонскиот организиран пазар на електрична енергија. Пазарот покажува поголема ликвидност, стабилни ценовни сигнали и намалена волатилност, што создава попредвидлива средина за сите пазарни учесници.
Особено охрабрува фактот што растот на тргувањето е придружен со стабилни цени, што укажува на добро избалансирани односи помеѓу понудата и побарувачката. Доколку овие трендови продолжат и во летните месеци, 2026 година би можела да се издвои како година во која Македонската берза дополнително ја зацврстува својата улога како референтен и ликвиден пазар за тргување со електрична енергија во земјата, со сè поголема интеграција во регионалните енергетски текови.
Енергетика 24
