Турција планира амбициозниот проект Развоен пат да го прошири од транспортно-трговски проект во стратешки енергетски коридор преку кој би се пренесувале нафта, природен гас и електрична енергија од Ирак и земјите од Заливот кон Турција и Европа. Според турскиот министер за енергетика и природни ресурси Алпарслан Бајрактар, енергетскиот дел од проектот би можел да создава околу 80 милијарди долари годишна економска вредност.
Развојниот пат е голем инфраструктурен проект на Ирак, чија цел е да го поврзе Големото пристаниште Фао на Персискиот Залив со Турција и понатаму со европските пазари. Коридорот долг повеќе од 1.200 километри опфаќа железничка и патна инфраструктура и треба да создаде нова трговска врска меѓу Заливот, Ирак, Турција и Европа. Иако првично е замислен како транспортен и трговски проект, Турција сега предлага долж трасата паралелно да се развива и енергетска инфраструктура.
Бајрактар по средбата со ирачкиот министер за нафта Басим Мохамед Худхаир во Анкара изјави дека Турција е решена Развојниот пат да го изгради како стратешки „енергетски коридор“.
„Одлучни сме да го изградиме Развојниот пат како стратешки „енергетски пат““, рече Бајрактар, додавајќи дека истовремениот развој на енергетската инфраструктура значително би ја зголемил економската вредност на трасата.
Во енергетскиот дел од проектот клучна улога би имала ирачката нафта. Бајрактар смета дека трасата во иднина би можела да достигне капацитет за транспорт од до 2,5 милиони барели нафта дневно. Ирак во моментов произведува околу 4 милиони барели дневно, додека производствениот капацитет на Кувајт е околу 2 милиони барели дневно.
Според турскиот министер, доколку дел од производството на Ирак и Кувајт се насочи преку овој коридор, вредноста на транспортот на нафта би можела да достигне околу 65 до 70 милијарди долари годишно. Со додавање на природниот гас, вкупниот економски потенцијал според неговата проценка би достигнал околу 80 милијарди долари годишно.
И катарскиот гас би можел да стигнува до Европа
Турција гледа потенцијал и за транспорт на природен гас преку Развојниот пат, особено како алтернативна рута за катарскиот гас кон Европа.
Катар е меѓу најголемите извозници на природен гас во светот, а најголемиот дел од извозот го реализира како ЛНГ. Бајрактар посочи дека катарскиот извоз во голема мера зависи од Ормускиот Теснец и дека Развојниот пат, доколку се претвори во енергетски коридор, би можел да обезбеди алтернативна рута за дел од тој гас.
Идејата е катарскиот гас преку Ирак да стигнува до Турција, при што дел би останувал на турскиот пазар, а дел би можел да продолжи кон Европа.
„Развојниот пат само така престанува да биде проект што ги зајакнува трговските и транспортните врски меѓу Ирак и Турција и може да се претвори во повеќедимензионален енергетски коридор што опфаќа нафта, природен гас и електрична инфраструктура“, рече Бајрактар.
Турција сака Џејхан да стане глобален енергетски центар
Паралелно со Развојниот пат, Турција сака да ја зајакне улогата на медитеранското пристаниште Џејхан како енергетски центар.
Една од опциите е проширување на нафтоводот Киркук–Џејхан до Басра и зголемување на неговиот капацитет. Според Бајрактар, тоа би создало дополнителна алтернатива за транспорт на ирачката нафта кон светските пазари, независно од рутите преку Персискиот Залив и Ормускиот Теснец.
Турција, исто така, сака државната Turkish Petroleum Corporation (TPAO) да има поактивна улога не само во нафтените полиња во областа на Киркук, туку и во други ирачки полиња.
„Ќе продолжиме силно да работиме на конкретни проекти во тесна соработка со новата ирачка влада“, рече Бајрактар.
Тој додаде дека целта е да се достигне испорака од 1 милион барели сурова нафта, да се зголеми обемот на трговијата и Џејхан да се претвори во „глобален енергетски центар“.
Развојниот пат беше официјално инициран од Ирак во 2023 година, а во април 2024 година Ирак, Турција, Катар и Обединетите Арапски Емирати потпишаа меморандум за соработка за проектот. Неговата транспортна компонента треба да го поврзе Големото пристаниште Фао со турската граница преку железница и патишта, а турската визија сега е истиот коридор да добие и поширока енергетска функција.
Со тоа, Анкара сака да создаде дополнителна рута за блискоисточните енергетски ресурси кон Европа, особено во услови кога безбедноста на снабдувањето и зависноста од критичните поморски коридори повторно се во центарот на енергетските стратегии.
Извор: Aa.com.tr
