Скопје. 5 Мај 2026 – Македонија влегува во нова фаза на енергетска трансформација, предводена од силниот раст на фотонапонските централи, покажува најновиот годишен извештај на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) за 2025 година.
Податоците откриваат дека соларната енергија веќе има значајна улога во домашниот енергетски систем. Во 2025 година, фотонапонските електроцентрали учествуваат со 19,28% во вкупното производство на електрична енергија, при што за првпат го надминуваат производството од комбинираните гасни постројки .
Во апсолутни бројки, тоа значи дека соларните централи произведуваат околу 1,2 TWh електрична енергија годишно (приближно 1.150–1.200 GWh), од вкупно околу 6.123 GWh домашно производство.
За подобра претстава, ова количество енергија е доволно за:
- снабдување на околу 180.000 до 200.000 домаќинства во текот на една година
- или приближно една третина од вкупните домаќинства во Македонија
Ова јасно покажува дека соларната енергија веќе не е маргинален извор, туку директно влијае врз секојдневното снабдување со струја.
Особено впечатлив е бројот на нови капацитети. Според извештајот, во земјата има околу 1.458 фотонапонски централи, што ги прави убедливо најзастапена технологија меѓу обновливите извори . Вкупно, во периодот 2021–2025 се изградени 1.313 нови електроцентрали, при што најголемиот дел се токму соларни .
Овој развој ја менува и структурата на пазарот. Иако АД ЕСМ останува доминантен производител со над 50% учество во производството на електрична енергија, соларниот сектор е силно децентрализиран и се развива преку голем број приватни инвеститори и индустриски компании . Токму оваа комбинација – доминантен јавен производител и растечки приватен соларен сектор – создава нов баланс во енергетиката.
Во однос на економиката, цените на електричната енергија од фотонапонски централи значително се намалени во последната деценија, но во последните години се стабилизираат. Во 2025 година просечната цена изнесува околу 14,45 денари за kWh, што е речиси двојно пониско од нивото пред десетина години . Ова укажува дека соларната енергија постепено преминува од субвенционирана во конкурентна технологија.
Паралелно со растот, се појавуваат и нови предизвици. Зголеменото производство од сонце создава потреба од поголема флексибилност на системот, особено во дневните часови кога се јавуваат вишоци на електрична енергија. Како одговор на тоа, во 2025 година започнува воведување на батериски системи за складирање, што претставува прв чекор кон модернизација на мрежата.
Во меѓувреме, се развиваат и поголеми соларни проекти, како што се Новаци и Осломеј, кои симболично ја означуваат транзицијата од јаглен кон обновливи извори. Сепак, клучната карактеристика на македонскиот соларен бум останува фактот што тој се темели на голем број мали и средни централи, а не само на неколку големи паркови.
Извештајот на РКЕ јасно покажува дека фотонапонските централи повеќе не се дополнителен, туку стануваат еден од главните столбови на енергетскиот систем. Доколку трендот продолжи, соларната енергија во наредните години ќе има уште поголемо влијание врз стабилноста, цените и енергетската независност на државата.
Производство на електрична енергија по технологии – Македонија (2025)
| Технологија | Производство (GWh) | Удел (%) |
|---|---|---|
| Термоелектрани (јаглен) | ~2.167 | 35,39% |
| Хидроелектрани | ~1.320 | 21,57% |
| Фотонапонски централи | ~1.180 | 19,28% |
| Комбинирани постројки (гас – ТЕ-ТО) | ~1.116 | 18,23% |
| Други (ветер, биогас, биомаса) | ~340 | 5,52% |
| Вкупно | 6.123 GWh | 100% |
Енергетика 24
