Забрзувањето на глобалната електрификација би можело на земјите зависни од увоз на енергија да им донесе годишни заштеди од повеќе од 500 милијарди долари, а истовремено значително да ја намали глобалната побарувачка за нафта, покажува најновиот извештај на Меѓународната агенција за енергетика (ИЕА).
Извештајот за електрификацијата, подготвен во соработка со претседателството на COP31, ги анализира можностите и предизвиците за побрзо зголемување на уделот на електричната енергија во финалната потрошувачка на енергија. Целта што ја разгледува ИЕА е електричната енергија до 2035 година да достигне удел од 35% во глобалната финална потрошувачка, наспроти околу 23% во моментов.
Според проценките на агенцијата, со технологиите што веќе се достапни, а врз основа на цените на технологиите, енергијата и условите за финансирање од 2025 година, уделот би можел економски оправдано да достигне околу 33%, што ја прави целта од 35% достижна.
Најголем потенцијал за електрификација има во транспортот, каде што цените на литиум-јонските батерии се намалиле за околу 90% од 2010 година. ИЕА проценува дека околу половина од побарувачката за нафта во патниот транспорт веќе може конкурентно да се замени со електрични технологии.
Електричните автомобили, мотоцикли, камиони и автобуси во моментов избегнуваат потрошувачка од околу 2,3 милиони барели нафта дневно на глобално ниво.
Во сценариото на ИЕА со висока електрификација, електричните возила до 2035 година би можеле да заменат околу 18 милиони барели нафта дневно. Околу четири петтини од тоа намалување би се однесувале на региони кои зависат од увоз на горива.
Потенцијал постои и во други сектори. Според ИЕА, околу половина од глобалната побарувачка за енергија за греење на објектите и околу 40% од енергетската потрошувачка во индустриските процеси со ниски и средни температури би можеле економски оправдано да се електрифицираат.
Но, побрзата електрификација ќе бара и значително зголемување на инвестициите во електроенергетскиот систем.
За да се достигне удел од 35% до 2035 година, глобалната побарувачка за електрична енергија би растела за околу 1.400 терават-часови годишно, што е речиси двојно побрзо од просекот во изминатата деценија.
Тоа, според ИЕА, ќе бара паралелен развој на производството на електрична енергија, преносните и дистрибутивните мрежи, системите за складирање и другите ресурси за флексибилност.
Во сценариото со висока електрификација, електроенергетските мрежи би требало да се прошират и модернизираат 40% побрзо до 2035 година во споредба со темпото во претходната деценија.
Инвестициите во електрификацијата на крајната потрошувачка, пак, би можеле речиси да се зголемат тројно и да достигнат околу еден трилион долари до 2035 година.
Покрај намалувањето на зависноста од фосилни горива, поголемата електрификација може да донесе и пониски трошоци за домаќинствата. ИЕА проценува дека поголемата ефикасност на електричните технологии би можела просечните сметки за енергија на домаќинствата да ги намали за околу 15% во однос на сегашното ниво.
Сепак, според актуелните политики, глобалниот удел на електричната енергија во финалната потрошувачка до 2035 година би достигнал околу 30%. За да се достигне целта од 35%, ИЕА посочува дека ќе бидат потребни дополнителни инвестиции во производството, мрежите и флексибилните енергетски системи, како и посилни политики за поддршка и подобар пристап до финансирање.
Извор: IEA.org
