Зелената транзиција и технолошкиот развој се меѓу главните сили што ги менуваат глобалните пазари на трудот, а до 2030 година би можеле да создадат околу 170 милиони нови работни места, покажува анализа на Светскиот економски форум.
Во исто време, се очекува да исчезнат околу 92 милиони постојни работни места, што значи дека нето-промената на глобалниот пазар на труд би била позитивна. Сепак, Светскиот економски форум предупредува дека бројот на нови работни места не е единствениот важен показател, прашањето е и дали тие ќе бидат формални, пристојно платени и достапни за луѓето на кои им се најпотребни.
Според „Future of Jobs Report 2025“, зелената транзиција и технологијата се меѓу петте големи макротрендови што ги преобликуваат пазарите на трудот. Вкупно, околу 22% од денешните работни места би можеле да бидат погодени од структурни промени, додека повеќе од 120 милиони работници се соочуваат со среднорочен ризик од отпуштање доколку не стекнат нови вештини.
Анализата на Светскиот економски форум, објавена во рамки на Sustainable Development Impact Meetings во рамките на овогодинешното заседаније на Генералното Собрание на ООН во Њујорк, посочува дека дел од иновативните компании веќе покажуваат како зелената економија може директно да се поврзе со создавање формална работа.
Примери има во рециклирањето, управувањето со отпадот и водоснабдувањето. Компанијата Green Mining во Бразил, на пример, користи дигитален систем за следење на движењето на отпадот и ангажира поранешни собирачи на отпад како формално вработени собирачи. Компанијата досега пријавила исплати од повеќе од 6,8 милиони бразилски реали на над 6.000 лица.
Во Нигерија и Либерија, компанијата GIVO управува со седум соларно напојувани центри за рециклирање. Центрите организираат собирање, сортирање и обработка на отпад во локалните заедници, а компанијата наведува дека рециклира повеќе од 500.000 килограми пластика годишно и поддржува повеќе од 5.000 луѓе со работни места и можности за приходи.
Третиот пример е швајцарската компанија Openversum, која произведува филтри за вода што функционираат без електрична енергија. Наместо директно да ги дистрибуира производите, компанијата им овозможува на локални претприемачи, главно жени во рурални средини, да ги продаваат, инсталираат и сервисираат филтрите.
Во Колумбија во моментов се активни повеќе од 100 такви претприемачи, а повеќе од 2.000 филтри обезбедиле пристап до чиста вода за околу 10.000 луѓе.
Според авторите, технологијата во овие примери не ја заменува работата, туку помага таа да стане видлива, проверлива и платена. Дигиталното следење на отпадот, плаќањата и логистиката овозможува работата што претходно била неформална да се поврзе со формални економски процеси.
Светскиот економски форум истакнува дека за ваквите модели да се прошират потребна е соработка меѓу компаниите, инвеститорите и институциите. Големите компании можат да ги вклучат ваквите бизниси во своите синџири на снабдување, инвеститорите да обезбедат капитал за инфраструктура и раст, а институциите да ја земат предвид и квалитетната работа, а не само еколошкиот ефект, при креирањето политики за зелената транзиција.
Пораката на анализата е дека создавањето квалитетни работни места не мора да биде само последица на зелената транзиција. Тоа може да биде составен дел од начинот на кој се градат новите зелени бизниси и економски модели.
Извор: Weforum.org
