Намалувањето на зависноста од увезените фосилни горива, забрзувањето на производството на чиста енергија и масовните инвестиции во електроенергетските мрежи ќе бидат меѓу клучните приоритети на Европската Унија во наредниот период, порача претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лејен во годишното обраќање за состојбата на Унијата денес од Стразбург .
Фон дер Лејен ја постави енергетиката во самиот центар на европската економска и безбедносна стратегија, предупредувајќи дека Европа не може да ја задржи својата позиција како индустриска сила доколку цените на енергијата останат структурно високи.
Според неа, енергетската безбедност повеќе не може да се гледа само како прашање на обезбедување доволни количини енергија, туку и како прашање на економска конкурентност, стратешка независност и намалување на зависноста од надворешни снабдувачи.
Крај на зависноста од рускиот гас
Една од главните пораки на фон дер Лејен беше дека Европа направила значителен пресврт во однос на зависноста од рускиот гас.
„Кога Русија го прекина гасот, ние возвративме. Нашите снабдувања сега се многу подиверзифицирани“, порача таа, додавајќи дека паралелно Европа инвестирала во домашни чисти извори на енергија, вклучително и обновливи извори и нуклеарна енергија.
Но, според претседателката на Комисијата, искуството со рускиот гас не е единствениот пример што покажува колку Европа е ранлива поради зависноста од увозни фосилни горива.
Нафтата и фосилните горива повторно ја покажаа европската ранливост
Фон дер Лејен посебно го посочи влијанието на кризата поврзана со Ормускиот Теснец, како дополнителен доказ дека зависноста од увозот на фосилни горива носи директна економска цена за Европа.
Таа оцени дека од почетокот на конфликтот увозот на фосилни горива ја чинел Европа дополнителни 90 милијарди евра, без притоа да биде додадена ниту една дополнителна молекула енергија.
Токму затоа, според фон дер Лејен, Европа мора дополнително да се насочи кон сопствени извори на енергија и да ја намалува изложеноста на глобалните пазари на нафта и гас.
Повеќе обновливи извори, нуклеарна енергија и биометан
Европската комисија планира да го забрза развојот на домашното производство на чиста енергија.
Фон дер Лејен повика на поголеми инвестиции во обновливите извори на енергија, нуклеарната енергија, биометанот и други технологии, при што нагласи дека пристапот треба да биде технолошки неутрален.
Заедничката цел, како што наведе, е технологиите да придонесат за поголема европска енергетска независност и истовремено да помогнат во намалувањето на цените на енергијата.
Обновливите извори веќе бележат значителен раст. Минатата година во Европа биле инсталирани повеќе од 80 гигавати нов капацитет од обновливи извори.
Но, Фон дер Лејен предупреди дека производството само по себе не е доволно.
Шест пати повеќе капацитет чека приклучување
Еден од најголемите предизвици за зелената транзиција станува европската електроенергетска инфраструктура.
Според фон дер Лејен, капацитет еквивалентен на шест пати повеќе од минатогодишно инсталираниот обновлив капацитет сè уште чека приклучување кон електроенергетските мрежи.
Затоа Комисијата инсистира на итно спроведување на мерките за модернизација и проширување на европските мрежи, забрзување на приклучоците и развој на системи за складирање енергија.
„Мора да инвестираме побрзо. Да ги забрзаме приклучоците кон мрежата. Да развиваме складирање. Накратко, иднината на Европа мора да биде електрична“, порача фон дер Лејен.
Електрификацијата како следна фаза на енергетската трансформација
Една од најзначајните цели што ги најави претседателката на Европската комисија е удвојување на уделот на електричната енергија во Европа до 2040 година.
Според неа, со забрзана електрификација Европа би можела да ја намали сметката за увоз на фосилни горива за околу 260 милијарди евра годишно.
Тоа подразбира постепено пренасочување на транспортот, индустријата, греењето и другите сектори кон електрична енергија, при што растот на потрошувачката ќе мора да биде проследен со значително зголемување на производството, мрежната инфраструктура и капацитетите за складирање.
Зелената транзиција како економска и безбедносна политика
Во обраќањето, зелената транзиција е претставена не само како климатска политика, туку и како дел од европската стратегија за економска и енергетска безбедност.
Фон дер Лејен ја поврза енергетската транзиција со потребата Европа да го намали увозот на фосилни горива, да ја зголеми домашната енергетска продукција и да обезбеди пониски и постабилни цени за индустријата и домаќинствата.
„Европа не може да остане индустриска сила ако нејзините цени на енергијата се структурно превисоки“, порача таа.
Критичните суровини стануваат дел од енергетската безбедност
Европската енергетска трансформација, сепак, создава нови зависности. Фон дер Лејен предупреди дека Европа е повеќе од 80% зависна од Кина за голем број критични суровини, додека зависноста за одредени ретки земни елементи достигнува 90%.
Овие материјали се неопходни за електрични автомобили, батерии, чипови и чисти технологии.
Затоа Комисијата ќе воспостави нова Европска корпорација за критични суровини, со задача да помогне во набавката и создавањето стратешки резерви.
Енергијата во центарот на европската индустриска политика
Од обраќањето на фон дер Лејен произлегува дека Брисел сака следната фаза од енергетската политика да ги обедини енергетската безбедност, декарбонизацијата и индустриската конкурентност.
Европа треба истовремено да произведува повеќе домашна чиста енергија, да ги модернизира мрежите, да развива складирање, да ја забрза електрификацијата и да ги намали зависностите од увоз на нафта, гас и критични суровини.
„Да ја направиме иднината на Европа електрична“, порача фон дер Лејен, поставувајќи ја електрификацијата како една од главните насоки на европската енергетска трансформација во годините што следуваат.
Во поширокиот контекст на нејзиното обраќање, енергетиката се појавува како една од клучните точки преку кои Европа сака да ја зајакне својата стратешка автономија, со помала зависност од фосилни горива од надворешни извори и со поголемо потпирање на сопственото производство на чиста електрична енергија.
Енергетика 24
