Праведната енергетска транзиција во земјите од регионот на Енергетската заедница бара јасни планови, предвидливи финансиски средства и активно учество на локалните заедници, работниците и младите во донесувањето одлуки, беше истакнато на Форумот за праведна транзиција што денеска се одржа во Подгорица.
На форумот, организиран од Секретаријатот на Енергетската заедница во соработка со Германското друштво за меѓународна соработка (ГИЗ), учествуваа повеќе од 100 претставници на владите, локалните заедници, синдикатите, младите и финансиските институции од Југоисточна и Источна Европа.
Директорот на Секретаријатот на Енергетската заедница, Артур Лорковски, нагласи дека транзицијата нема да биде одржлива доколку во нејзиното планирање не се вклучат луѓето што се директно засегнати од промените. Тој посочи дека, покрај јасната визија и конкретните планови, неопходно е да се обезбедат стабилни и предвидливи извори на финансирање.
– Транзицијата за која се одлучува без луѓето што ја живеат нема да биде одржлива и може да биде поништена. Затоа е време темелно да се истражат сите можности за финансирање, вклучително и мобилизирањето домашни приходи. Праведната транзиција не може да се финансира од случај до случај, туку бара предвидливи и стабилни финансиски текови. Без нив, таа ќе остане само на хартија, истакна Лорковски.
Раководителката на проектот во ГИЗ, Дубравка Бошњак, посочи дека Германија ја засилува поддршката за праведната транзиција во Западен Балкан преку проект што ги става луѓето и заедниците во центарот на промените.
Таа нагласи дека младите, работниците и ранливите групи треба да имаат суштинска улога во подготовката на плановите од самиот почеток, за одлуките да ги одразуваат нивните потреби и да им овозможат активно да учествуваат во обликувањето на иднината на своите заедници.
На форумот беше истакната и важноста на националните планови за енергија и клима, кои ги утврдуваат целите на земјите до 2030 година и претставуваат основа за насочување на инвестициите кон почиста економија. Овие документи им служат на владите, инвеститорите и развојните банки како рамка за планирање и финансирање на енергетската транзиција.
Сепак, првата процена на Секретаријатот на Енергетската заедница покажува дека дел од потенцијалот на овие планови сè уште не е доволно искористен или видлив. Во следната генерација планови, чии нацрт-верзии треба да бидат подготвени до 1 јануари 2028 година, се препорачува подетално да се анализираат влијанијата врз локалните заедници, регионите, енергетската сиромаштија и родовата еднаквост. Тоа би помогнало поддршката да се насочи кон оние на кои им е најпотребна.
Форумот за праведна транзиција се одржува секоја година и претставува платформа за регионален дијалог за тоа кој учествува во обликувањето на енергетската транзиција и на кој начин.
Во Подгорица, млади претставници од Западен Балкан презентираа препораки за поголемо учество на младите во планирањето на транзицијата, подготвени во рамките на Регионалното климатско партнерство. Беа претставени и визиите на добитниците на наградите „Млади гласови за праведна транзиција“, како и фотографската изложба „Жените што ја движат енергетиката“, посветена на поголемата видливост на жените и нивната работа во енергетскиот сектор.
Извор: Energy-community.org
