Возниот парк на електрични автомобили во земјите што увезуваат нафта ја намалил потребата од околу 200 милиони барели сурова нафта и им заштедил на овие економии околу 20 милијарди долари во периодот од март до август 2026 година. Најголем дел од заштедите се остварени во Кина, каде што електричните автомобили го замениле увозот на нафта во вредност од околу 14 милијарди долари, покажува најновата анализата на енергетскиот аналитички центар „Ембер“.
Извештајот ја разгледува улогата на електрификацијата на патниот сообраќај во намалувањето на зависноста од нафта во услови на нарушувања на глобалните испораки преку Ормускиот Теснец, по почетокот на војната меѓу САД, Израел и Иран. Според анализата, земјите што навреме инвестирале во електрични возила сега се помалку изложени на нестабилноста на нафтените пазари и на ризиците од прекин на снабдувањето.
Од вкупната проценета вредност на избегнатиот увоз на сурова нафта, 16,5 милијарди долари се однесуваат на целосно електричните автомобили, додека остатокот произлегува од приклучните хибридни возила, кои користат и електричен погон и мотор со внатрешно согорување.
Кина и ЕУ со најголеми заштеди
Кина е убедливо на првото место според вредноста на нафтата чиј увоз е избегнат благодарение на електричните автомобили. Во периодот од март до август, тамошниот возен парк придонел за намалување на побарувачката за сурова нафта во вредност од околу 14 милијарди долари, што претставува приближно три четвртини од вкупниот ефект во анализираните земји што увезуваат нафта.
Електрификацијата во Кина не е ограничена само на патничките автомобили. Забрзано се електрифицираат и двотркалните и тркалните возила, како и товарниот транспорт, што дополнително ја намалува потребата од нафтени деривати.
Земјите членки на Европската Унија во истиот период избегнале увоз на сурова нафта во вредност од околу 3,1 милијарда долари. Најголем придонес имале Германија, со околу 760 милиони долари, и Франција, со приближно 560 милиони долари.
Меѓу европските земји, Данска се издвојува кога ефектот се споредува со вкупната потрошувачка на нафта. Според „Ембер“, електричните автомобили што се во употреба во земјата заклучно со август 2026 година ја намалуваат потребата од нафта за околу 6,4 милиони барели годишно, што е еквивалентно на 13% од даночката потрошувачка на нафта во 2025 година.
Во Обединетото Кралство, електричниот возен парк придонел за избегнување увоз на сурова нафта во вредност од околу 790 милиони долари во шесте месеци од почетокот на кризата. Земјите од Асоцијацијата на нациите од Југоисточна Азија, пак, заедно избегнале увоз во вредност од околу 560 милиони долари, при што најголем придонес имале Тајланд и Виетнам.
Електричните автомобили стануваат сè позастапени
Растот на електричните автомобили продолжува на глобално ниво. Според податоците на „Ембер“, продажбата на целосно електрични автомобили во првите осум месеци од 2026 година била за 11% повисока во споредба со истиот период лани, и покрај забавувањето на растот на двата најголеми пазари, САД и Кина.
Во истиот период, целосно електричните автомобили достигнале 18% од продажбата на нови автомобили во светот, наспроти 16% во првите осум месеци од 2025 година. Продажбата на приклучни хибриди се намалила за 12%, а на автомобилите со мотори со внатрешно согорување за 6%.
Растот на пазарите надвор од САД и Кина има значајна улога во глобалниот тренд. Без овие две земји, продажбата на целосно електрични автомобили во периодот јануари–август 2026 година се зголемила за проценети 45% на годишно ниво. Од 56 земји опфатени со месечниот следач на продажбата на електрични возила на „Ембер“, во 49 бил забележан рекорден удел на целосно електрични автомобили во продажбата на нови возила во текот на оваа година.
Норвешка и понатаму е меѓу водечките пазари, со удел од 98% на целосно електричните автомобили во продажбата на нови возила во првите осум месеци од годината. Удел поголем од една третина е забележан и во земји како Данска, Исланд, Финска, Шведска, Холандија, Белгија, Кина, Непал, Сингапур, Виетнам и Уругвај.
Во некои земји, растот се забрзал поради поскапувањето на горивата и загриженоста за сигурноста на снабдувањето. Индија, Чиле, Австралија и Нов Зеланд бележат забележителен раст на продажбата по март 2026 година, кога нарушувањата во испораките преку Ормускиот Теснец ја зголемија изложеноста на потрошувачите на повисоки цени на горивата.
Новите политики поттикнуваат производство и инвестиции
Растот на продажбата на електрични возила е проследен и со проширување на производството и развој на домашните автомобилски индустрии. Во Европската Унија, дел од растот е поврзан со нови, подостапни модели на европските производители. Во јули, меѓу најпродаваните електрични автомобили во Европа биле модели од „Рено“, „Фолксваген“ и „Шкода“.
Во Виетнам и Индија, домашните производители добиваат сè поголемо значење. Виетнамската компанија „Винфаст“ го проширува производството и на странските пазари, со нови фабрики во Индија и Индонезија. Во Индија, производителите „Тата“ и „Махиндра“ оствариле повеќе од 60% од продажбата на електрични возила во првата половина на 2026 година.
Бразил, пак, ја зацврстува позицијата на регионален производствен центар по отворањето на фабриката на кинескиот производител „БИД“ во 2025 година. Капацитетот на фабриката се очекува да достигне 300.000 возила годишно. Според анализата, барањата за поголемо учество на домашните компоненти придонесуваат за привлекување вакви инвестиции. Мексико во 2026 година го најави и домашниот производител „Олинија“, чие производство на мал електричен автомобил треба да почне во 2027 година.
САД заостануваат во ширењето на целосно електричните автомобили
Додека повеќе пазари бележат раст, во САД ширењето на целосно електричните автомобили забавува. По укинувањето на дел од федералната поддршка за електрични возила во 2025 година, нивниот удел во продажбата на лесни возила во првите осум месеци од 2026 година се намалил на 6%.
Од 56-те земји што ги следи „Ембер“, 49 имале поголем удел на целосно електрични автомобили од САД, а 15 земји за првпат ги надминале во текот на оваа година. Меѓу нив се Бразил, Индија, Италија, Малезија и Нов Зеланд.
Индија, каде што целосно електричните автомобили учествувале со околу 2% во продажбата во 2024 година, од април годинава бележи повисок удел од САД во секој месец. Во Јапонија, продажбата на целосно електрични автомобили се удвоила во 2026 година, по воведувањето мерки за поддршка на почетните трошоци за купувачите.
Помали трошоци за возачите и поголема енергетска сигурност
Придобивките од електрификацијата не се ограничени на намалувањето на увозот на нафта. Таа ги штити и потрошувачите од наглите промени на цените на бензинот и дизелот, кои во периоди на нарушено снабдување можат да растат и побрзо од цената на суровата нафта.
Според истражувања наведени во извештајот, возачите на автомобили со бензински мотор во Европската Унија се петпати повеќе изложени на последиците од затворањето на Ормускиот Теснец отколку возачите на типичен целосно електричен автомобил. Во Обединетото Кралство, трошоците за возење електричен автомобил сега можат да бидат до деветпати пониски од оние за автомобил на бензин или дизел.
„Ембер“ оценува дека кризата дополнително ја нагласува економската ранливост на земјите што се потпираат на нафта за транспортот. Секој дополнителен електричен автомобил ја намалува побарувачката за нафтени деривати, а со растот на електричниот возен парк се зголемува и заштитата од идни прекини во снабдувањето.
Анализата заклучува дека електрификацијата на транспортот има пошироко значење од намалувањето на емисиите. Таа може да ги намали трошоците за увоз на енергенси, да ја подобри енергетската сигурност и да поттикне развој на нови индустрии, особено во земјите што истовремено инвестираат во производство на електрични возила и во домашни синџири на снабдување.
Извор: Ember-energy.org
