Соларниот сектор вработувал 874.000 работници во 2025 година, но до 2030 година бројот може да се намали на 766.000. Бугарија е меѓу седумте земји во ЕУ со најмногу работни места во соларната индустрија
Секторите за производство на електрична енергија од сонце и за складирање енергија во батерии поддржувале вкупно 982.000 работни места со полно работно време во Европската Унија во 2025 година, покажува извештајот „Работни места во соларниот сектор на ЕУ за 2026 година“ на европската соларна асоцијација SolarPower Europe. Од нив, 874.000 се поврзани со соларната индустрија, а дополнителни 108.000 со батериското складирање.
И покрај растот во изминатата година, перспективите до крајот на деценијата укажуваат на промени на пазарот на трудот. Според средното сценарио на извештајот, бројот на работни места во соларниот сектор ќе се намали за околу 12% до 2030 година, главно поради забавувањето на изградбата на нови капацитети и зголемувањето на продуктивноста.
Извештајот, објавен во октомври 2026 година, за првпат ја опфаќа и вработеноста поврзана со стационарните батериски системи, со што дава поширока слика за економското значење на енергетската транзиција во Европа.
Соларната индустрија расте побрзо од вкупниот пазар на трудот
Во 2025 година, вработеноста во соларниот сектор во ЕУ се зголемила за 1%, двојно повеќе од растот на вкупната вработеност во Унијата, кој изнесувал 0,5%. Овој резултат бил постигнат во година во која биле инсталирани 69 гигавати нови соларни капацитети, повеќе од претходната процена од 64 гигавати.
Вкупниот број работни места во соларниот сектор достигнал 874.000, наспроти 865.000 во 2024 година. Резултатот бил и за 5,8% повисок од прогнозата во претходниот извештај, која предвидувала 826.000 работни места за 2025 година.
Од вкупниот број, 383.000 биле директни работни места, додека 491.000 биле индиректни, создадени во синџирите на снабдување и во придружните економски активности. Тоа значи дека придонесот на соларната индустрија не се ограничува на компаниите што произведуваат или поставуваат соларни панели, туку се проширува и врз поширок круг стопански дејности.
Најголем дел од работните места се поврзани со изградбата на електраните
Структурата на вработеноста покажува дека европската соларна индустрија сè уште најмногу зависи од изградбата и поставувањето нови капацитети.
Во 2025 година, активностите поврзани со инсталирање соларни системи обезбедиле 742.000 работни места, односно околу 85% од вкупната вработеност во секторот. Ова ја нагласува важноста на монтажерите, електричарите, инженерите, техничарите и другите стручни работници потребни за реализација на проектите.
Во исто време, одржувањето и управувањето со веќе изградените капацитети стануваат сè позначаен извор на вработување. Во оваа област биле регистрирани рекордни 78.000 работни места, или околу 9% од вкупниот број.
Наспроти тоа, производството на соларна опрема во ЕУ останува под притисок. Во 2025 година, во овој сегмент имало околу 37.000 работни места, што е за 3.000 помалку од претходната година. Затворањето фабрики, стечајните постапки, недоволното искористување на производствените капацитети и силната меѓународна конкуренција продолжуваат да ја ограничуваат европската индустриска база.
Во производството на соларна опрема доминираат инвертерите, кои учествувале со околу 90% во вработеноста во производствениот сегмент, односно обезбедиле приближно 33.000 работни места. За споредба, производството на соларни модули во ЕУ поддржувало околу 2.000 работни места во 2025 година, наспроти 3.500 една година претходно.
Рециклирањето и демонтажата на старите соларни системи сè уште имаат мал удел, со околу 16.000 работни места. Сепак, овој сегмент се очекува да добие поголемо значење како што првите поголеми генерации соларни електрани ќе се приближуваат до крајот на работниот век.
Германија, Шпанија и Италија се водечки пазари
Германија останала најголемиот работодавач во соларниот сектор во ЕУ во 2025 година, со околу 165.000 работни места. Шпанија била речиси изедначена со Германија, исто така со нешто помалку од 165.000 работни места, додека Италија била трета со приближно 85.000.
Овие три земји заедно учествувале со речиси половина од вкупната вработеност во соларната индустрија во Унијата.
Следуваат Франција со околу 80.000 работни места, Романија со 64.000, Полска со 63.000 и Бугарија со околу 35.000. Така, Бугарија се наоѓа меѓу седумте земји членки со најголем број работни места во соларниот сектор.
Разликите меѓу земјите не зависат само од бројот на инсталирани капацитети. SolarPower Europe објаснува дека процените ги земаат предвид и инвестициите, уделот на трудот во нивната вредност, националните трошоци за работна сила и индиректните ефекти врз економијата. Поради пониските просечни плати и поголемиот мултипликативен ефект врз другите дејности, Шпанија може да поддржи повеќе вкупни работни места од Германија со споредлив обем на инвестиции, иако Германија има повеќе директно вработени.
Промена има и во структурата на пазарот. Во 2025 година, за првпат откако се објавува серијата извештаи, работните места поврзани со големите соларни електрани малку ги надминале оние поврзани со системите на покривите. Големите проекти учествувале со 50,2% од вработеноста во изградбата и одржувањето, наспроти 49,8% кај покривните системи.
Во Шпанија, дури 85% од работните места во овие активности биле поврзани со големи соларни проекти, додека во Бугарија нивниот удел изнесувал 78%.
До 2030 година се очекуваат 108.000 помалку работни места во соларниот сектор
Според средното сценарио на SolarPower Europe, вработеноста во соларната индустрија во ЕУ ќе се намали од 874.000 работни места во 2025 година на 766.000 во 2030 година. Прогнозата не значи дека соларниот сектор ќе се намалува во целина, туку дека побавниот раст на новите инсталации и повисоката продуктивност ќе ја сменат потребата од работна сила.
Најголемиот дел од промената ќе се почувствува кај изградбата на нови капацитети. Бројот на работни места во овој сегмент се очекува да се намали од 742.000 на 578.000, односно за 22%.
Проекцијата се заснова на претпоставката дека годишните инсталации ќе се движат околу 70 гигавати во 2030 година, што е само малку над нивото од 69,1 гигават во 2025 година. Во меѓувреме, кумулативниот соларен капацитет во ЕУ би требало да порасне од 411 гигавати на крајот на 2025 година на 739 гигавати во 2030 година.
Тоа ќе ја зголеми потребата за одржување на постојните електрани, дури и ако темпото на изградба на нови проекти се стабилизира.
Во сегментот на одржување и управување со соларните системи се очекува бројот на работни места да порасне од 78.000 на 109.000. Вработеноста во производството би можела да се зголеми од 37.000 на 49.000, под услов да се реализираат најавените индустриски инвестиции. Работните места во демонтажата и рециклирањето се очекува речиси да се удвојат, од 16.000 на 30.000.
Според тоа, до 2030 година околу 76% од работните места во соларниот сектор и натаму ќе бидат поврзани со изградбата и поставувањето системи, додека поголем удел ќе добијат одржувањето, производството и управувањето со опремата на крајот од работниот век.
Италија би можела да ја престигне Шпанија, Романија да напредува
Проекциите за одделните земји покажуваат дека промените нема да бидат рамномерни низ Унијата.
Германија се очекува да ја задржи водечката позиција и во 2030 година, со околу 153.000 работни места. Италија, пак, би можела да се искачи на второто место, со раст од 85.000 работни места во 2025 година на околу 105.000 во 2030 година, што би претставувало зголемување од 24%.
За Шпанија се предвидува поинаков развој. Вработеноста би можела да се намали од околу 165.000 на 102.000 работни места, главно поради послабите услови за инвестиции во големи соларни електрани, пониските продажни цени на произведената електрична енергија во одредени периоди и ограничувањето на производството кога мрежата не може да ја преземе целата достапна енергија.
Романија, напротив, се очекува да продолжи да напредува. Бројот на работни места би можел да се зголеми од околу 64.000 на речиси 74.000 до 2030 година, со што земјата би станала четвртиот најголем пазар за вработување во соларниот сектор во ЕУ.
За Франција се предвидуваат околу 43.000 работни места, а за Полска приближно 53.000. Овие процени се однесуваат на средното сценарио и зависат од идното темпо на изградба, регулаторната поддршка, условите за инвестиции и развојот на електроенергетските системи.
Батериското складирање веќе поддржува 108.000 работни места
Покрај соларната енергија, извештајот за првпат посебно ја анализира вработеноста во системите за стационарно складирање електрична енергија во батерии. Во 2025 година, овој сегмент поддржувал 108.000 работни места во ЕУ.
Во текот на годината биле инсталирани 27 гигават-часови нови батериски системи, а вкупниот капацитет на батериското складирање во Унијата достигнал речиси 80 гигават-часови. Тоа е околу дванаесет пати повеќе отколку пред четири години.
И тука најголем дел од работните места се поврзани со реализацијата на проекти. Инсталирањето батериски системи обезбедило околу 90.000 работни места, или 84% од вкупниот број. Одржувањето учествувало со околу 8.000, производството на батерии наменети за стационарно складирање со околу 7.000, а демонтажата и рециклирањето со приближно 2.000 работни места.
Повеќе од половината од новиот батериски капацитет инсталиран во 2025 година биле големи системи, додека станбените и комерцијалните инсталации заедно придонеле со преостанатите 13,5 гигават-часови.
Развојот на овој сегмент е тесно поврзан со растот на производството од сонце и ветер. Батериите овозможуваат вишокот електрична енергија да се складира и да се користи во друг период, ја зголемуваат флексибилноста на системот и помагаат во интегрирањето на поголем удел на обновливи извори.
Сепак, извештајот прави важна разлика меѓу работните места поврзани со батериското складирање и пошироката индустрија за производство на батерии, која вклучува и батерии за електрични возила. Вкупното производство на батерии во ЕУ поддржувало околу 64.000 работни места во 2025 година, но само дел од нив се поврзани со стационарното складирање на енергија.
Недостигот од квалификувани работници останува предизвик
И покрај очекуваното забавување на вработеноста во изградбата на нови соларни капацитети, SolarPower Europe предупредува дека тоа не значи дека проблемот со недостигот од стручна работна сила е надминат.
На секторот и натаму му се потребни електричари, монтажери, инженери, техничари и специјалисти за производство, одржување, дигитално следење и интеграција на системите. Со поврзувањето на соларните електрани со батерии, електроенергетската мрежа, топлинските пумпи и електричната мобилност, расте и потребата од пошироки технички и дигитални вештини.
Затоа асоцијацијата препорачува подобро поврзување на образованието со потребите на индустријата, поголема достапност на обуките за малите и средните компании, проширување на практичната настава и поедноставен пристап до европските и националните фондови за развој на вештини.
Посебен акцент е ставен и на производството во Европа. Иако вработеноста во овој сегмент би можела да се зголеми до 2030 година, прогнозата зависи од реализацијата на најавените фабрики и од способноста на европските производители да се справат со меѓународната конкуренција и ниските стапки на искористеност на постојните капацитети.
Главната порака на извештајот е дека идниот придонес на соларната енергија и батериското складирање нема да се мери само преку бројот на инсталирани мегавати и гигават-часови. За да се одржи развојот на секторот, ќе бидат потребни и стабилни инвестиции, посилна индустриска база и доволно квалификувани работници што ќе можат да ги изградат, одржуваат и унапредуваат енергетските системи.
Извор: SolarPowerEurope.org
