Светскиот нафтен пазар располага со сè помалку достапни залихи што можат да се искористат како заштита од нови прекини во снабдувањето, предупредуваат директори на големи енергетски компании, откако владите и индустријата веќе повлекоа повеќе од една милијарда барели нафта од складиштата поради серијата нарушувања на глобалното снабдување.
Според „Ројтерс“, на пазарот денес остануваат помалку од 6 милијарди барели комерцијални залихи, но најголемиот дел од нив практично не е веднаш достапен. Тоа значи дека способноста на пазарот да апсорбира нови прекини во снабдувањето е значително намалена.
„Помалку од 6 милијарди барели комерцијални залихи остануваат денес, при што огромното мнозинство практично не е достапно, па системот веќе е под притисок“, изјави извршниот директор на Saudi Aramco, Амин Насер, на Energy Intelligence Forum во Лондон.
Насер рече дека од почетокот на кризата на Блискиот Исток главно од комерцијалните копнени залихи биле повлечени повеќе од една милијарда барели нафта. Тој оцени дека тоа било последната голема алатка што му останала на пазарот за ублажување на недостигот.
Дополнителен притисок се очекува од ограничените стратешки резерви. Меѓународната агенција за енергетика (ИЕА) подготвува ослободување на 100 милиони барели сурова нафта и дизел за да помогне во ублажувањето на растот на цените на дизелот. Сè уште не е јасно дали во таа количина ќе има и дел од резервите од рекордното ослободување на 400 милиони барели во март, чии количини сè уште не стигнале целосно до пазарот.
„Беа потребни многу преговори, но станува збор за 100 милиони“, рече Насер, додавајќи дека залихите достигнуваат „ниво на стрес“ и дека само 10% или помалку од нив се достапни.
Светската побарувачка на нафта во моментов е околу 102 милиони барели дневно, според ИЕА. Во такви услови, дури и релативно краткотрајни прекини во снабдувањето можат да имаат поголемо влијание врз пазарот отколку во период кога залихите се на повисоко ниво.
Главниот извршен директор на Chevron, Мајк Вирт, предупреди дека губењето на резервниот капацитет го направило пазарот почувствителен на нови шокови и придонело за повисоко минимално ниво на цената на нафтата.
Енергетските директори веќе предупредија дека нарушувањата на пазарот би можеле да продолжат и по 2027 година, бидејќи за повторно создавање на залихите ќе бидат потребни години, особено ако паралелно треба да се задоволи тековната светска побарувачка.
При тоа, не секоја нафта што се наоѓа во складиштата може веднаш да се стави на располагање. Дел од количините се технички недостапни поради оперативни ограничувања, како нафта што останува на дното на резервоарите или во цевководите, додека дополнителни ограничувања произлегуваат од владините правила за минимални нивоа на стратешки резерви.
Поради тоа, глобалната индустрија веќе размислува за повторно зголемување на капацитетите за складирање. Насер рече дека постои голема побарувачка за изградба на дополнителни залихи низ светот, додека директорот на Kuwait Petroleum Corporation, Шеик Наваф ал-Сабах, наведе дека компанијата планира да ги зголеми капацитетите за складирање и во Кувајт и во своите рафинерии во странство.
„Светот се потпира на поморскиот извоз на нафта од Блискиот Исток за да го одржи балансот во текот на зимата, бидејќи на Запад повеќе нема залихи што може да се повлекуваат“, изјави извршниот директор на трговецот со суровини Vitol, Расел Харди.
Особено ограничени се резервите во САД. Залихите на сурова нафта во американскиот Strategic Petroleum Reserve се на најниско ниво од октомври 1982 година, според податоците на американското Министерство за енергетика.
Притисокот не е ограничен само на нафтата. И залихите на природен гас се намалени, што го прави пазарот почувствителен на ценовни скокови. Извршниот директор на Petronas, Тенгку Мухамад Тауфик, претходно предупреди дека особено студена зима би можела да предизвика сериозни нарушувања на пазарот на гас во првиот квартал од 2027 година доколку европските резерви паднат на минимални нивоа.
Состојбата со залихите така станува еден од клучните фактори за идното движење на цените на енергенсите. Со намалениот простор за интервенција од резервите, пазарот има помалку механизми за амортизирање на нови прекини во производството, транспортот или извозот. Енергетските директори затоа очекуваат периодот на повисока чувствителност на нафтениот пазар да продолжи и откако ќе се стабилизира актуелната криза.
Извор: Ројтерс
