Хрватска до 2030 година планира да достигне 250 мегавати инсталиран капацитет на батериски системи за складирање електрична енергија, а досега се склучени 47 договори со инвеститори во вкупна вредност од 16,3 милиони евра, објави регионалниот портал SEEbiz.
Договорите се резултат на првиот јавен повик на хрватската држава за неповратни средства за инвестиции во батерии за складирање електрична енергија произведена од соларни електрани. За програмата биле обезбедени 50 милиони евра, од кои досега се искористени околу 30%.
Од хрватското Министерство за економија наведуваат дека дел од проектите веќе се завршени, а останатите треба да бидат реализирани во текот на 2026 година. Со нивното завршување, капацитетот на големите системи за складирање електрична енергија во земјата треба да се зголеми за вкупно 250 мегават-часови, со вкупна моќност поголема од 100 мегавати.
Националниот енергетски и климатски план на Хрватска предвидува до 2030 година земјата да располага со 250 мегавати батериски капацитети. Во моментов, големите батериски системи што се во функција имаат вкупна инсталирана моќност од само околу 11 мегавати.
Еден од постоечките системи е батериското складиште поврзано со соларната електрана „Вис“ на Хрватската електростопанство (ХЕП), со моќност од еден мегават и капацитет од 1,44 мегават-часови.
ХЕП паралелно подготвува повеќе големи проекти за складирање. Во енергетскиот парк „Корлат“ се развиваат два батериски системи. Едниот е со планиран капацитет од околу 300 мегават-часови, а за него се анализираат можните технички решенија и се подготвува проектната документација. Следната година се планира обезбедување градежна дозвола и започнување постапка за набавка.
Вториот систем во „Корлат“ би имал капацитет од 90 мегават-часови и е дел од планираното проширување на локацијата со нова соларна електрана со моќност од 40 мегавати.
ХЕП разгледува и други локации. Во рамките на планираната соларна електрана „Сукошан“ се подготвува систем за складирање со капацитет од 200 мегават-часови, додека кај термоелектраната „Пломин“ се разгледува можноста за изградба на батериски систем со капацитет до 500 мегават-часови.
Од компанијата посочуваат дека одлуките за понатамошниот развој на овие проекти ќе се носат врз основа на техничко-економски анализи, потребите на електроенергетскиот систем, можностите за интеграција на обновливите извори и условите на пазарите за помошни услуги.
И приватниот сектор развива големи батериски проекти. Меѓу нив е системот во Шибеник, на подрачјето на поранешната фабрика ТЛМ во Ражине, кој го развива компанијата IE-Energy во соработка со словенечката групација NGEN. Проектот предвидува моќност од 60 мегавати и капацитет од 120 мегават-часови.
Во Барања, компанијата Versolvio развива проект за соларна електрана и батериски систем во општина Јагодњак, со планирана моќност од 80 мегавати, во соработка со кинески партнери.
Според податоци од хрватскиот оператор на преносниот систем HOPS, интересот на инвеститорите е значително поголем од моментално реализираните капацитети. Барањата за приклучување на батериски системи опфаќаат вкупно 854 мегавати приклучна моќност во 13 проекти за кои се подготвуваат елаборати за оптимално техничко решение за приклучување.
Дополнително, издадени се пет прелиминарни мислења за батериски системи со вкупна приклучна моќност од 392 мегавати, како и четири прелиминарни мислења за хибридни постројки со батериски системи со вкупна приклучна моќност од 503 мегавати.
Зголемениот интерес за складирање доаѓа во услови на брз раст на соларното производство и потреба електричната енергија произведена во текот на денот да се користи и во вечерните часови, кога соларните електрани не произведуваат.
Според податоците наведени во анализата, производството од соларни електрани приклучени на преносната мрежа во Хрватска се зголемило од пет гигават-часови во 2023 година на 46 гигават-часови во 2024 година, а во тековната година достигнало 168 гигават-часови.
Истовремено, Хрватска и натаму има значителна потреба од увоз на електрична енергија. Нето увозот во 2024 година изнесувал 5.059 гигават-часови, а минатата година 5.873 гигават-часови.
Батериските системи овозможуваат вишокот електрична енергија произведена од сонцето да се складира во периодите со поголемо производство и да се користи подоцна, кога побарувачката е повисока.
За споредба, во Полска се развива батериски систем со моќност од 263 мегавати и капацитет од 900 мегават-часови, додека во Унгарија се развива самостоен систем со моќност од 99 мегавати и капацитет од 288 мегават-часови.
Хрватските мерки за поттикнување на складирањето се насочени и кон домаќинствата. Во актуелниот јавен повик на Фондот за заштита на животната средина и енергетска ефикасност, покрај инвестициите во обновливи извори, предвидено е и кофинансирање за поставување батериски системи во домовите.
Вкупниот буџет на повикот изнесува 38 милиони евра, а барањата биле затворени само 48 часа по објавувањето, поради искористување на расположливите средства. За батериските системи е предвидена поддршка до 11.200 евра по корисник, при што Фондот може да покрие до 50% од инвестицијата, односно до 70% за домаќинства кои се соочуваат со енергетска сиромаштија.
Извор: SEEbiz.eu
