Со забрзаното ширење на електричната мобилност, управувањето со батериите на крајот од нивниот животен век станува едно од клучните прашања за одржливиот развој на секторот. Наместо да се гледа како отпад што треба да се отстрани, експертите сè повеќе го препознаваат рециклирањето на батериите како стратешка индустриска можност која може да обезбеди вредни суровини, да ја намали зависноста од рударството и да ја зајакне безбедноста на синџирите на снабдување.
Според процените на Светскиот институт за ресурси (WRI), до 2040 година во светот ќе има околу 20,5 милиони тони истрошени батерии од електрични возила. Во Кина, која е најголемиот светски пазар за електромобили, до крајот на 2026 година се очекува количината на пензионирани батерии да достигне 820.000 тони.
Иако Кина располага со најразвиена инфраструктура за рециклирање, дури 20–30% од батериите и понатаму завршуваат во нерегулирани канали. Во други земји ситуацијата е уште посложена – во Велика Британија, на пример, околу 90% од искористените батерии остануваат необработени поради недоволни капацитети.
Експертите предупредуваат дека доколку инфраструктурата за собирање, повторна употреба и рециклирање не се развива со исто темпо како продажбата на електрични возила, ќе се зголеми зависноста од примарната експлоатација на критични минерали како литиум, никел и кобалт, што ќе донесе поголеми ценовни и геополитички ризици.
Според Меѓународната агенција за енергија (IEA), до 2050 година рециклирањето на батериите би можело да ја намали глобалната побарувачка за новоископан литиум и никел за 25%, а за кобалт дури за 40%. Во исто време, вредноста на пазарот за рециклирани критични минерали потребни за енергетската транзиција би можела да достигне 200 милијарди долари.
Батериите не стануваат веднаш отпад кога ќе ја изгубат дел од својата ефикасност. Кога нивниот капацитет ќе падне на околу 70–80%, тие повеќе не се оптимални за употреба во возила, но можат да добијат „втор живот“ како стационарни системи за складирање електрична енергија или во индустриски и лесни транспортни апликации.
Во меѓувреме, Европската Унија го засилува фокусот на кружната економија во батерискиот сектор. Новата иницијатива EU Battery Booster, претставена во јуни 2026 година, предвидува 1,5 милијарди евра поддршка за развој на рециклирање, повторна употреба и обновување на батерии, како дел од напорите за создавање поконкурентна и поотпорна европска батериска индустрија.
Светскиот економски форум оценува дека затворањето на животниот циклус на батериите не е само еколошко прашање, туку и прашање на ресурсна безбедност, индустриска конкурентност и отпорност на синџирите на снабдување. Според процените, глобалниот пазар за рециклирање на батерии од електрични возила би можел да достигне 91,7 милијарди долари до 2034 година, што го прави еден од најбрзорастечките сегменти во зелената економија.
Извор: Weforum.org
