Европа влегува во уште една недела на екстремно високи температури, а покрај здравствените ризици и нарушувањата во секојдневниот живот, топлотниот бран отвора и сериозни прашања за стабилноста на електроенергетските системи. Експертите предупредуваат дека рекордната употреба на клима-уреди и системи за ладење може значително да ја зголеми потрошувачката на електрична енергија и да создаде услови за преоптоварување на мрежите и локални прекини во снабдувањето.
Според прогнозите, температурите во медитеранскиот регион оваа недела би можеле да достигнат и до 43 Целзиусови степени. Франција веќе прогласи црвен аларм во повеќе од половина од своите департмани, а властите ги повикаа граѓаните на максимална претпазливост. Во Велика Британија се очекуваат температури до 38 степени, проследени со таканаречени „тропски ноќи“, кога температурата не се спушта под 20 степени ниту во текот на ноќта.
Германија, Шпанија, Португалија и Швајцарија исто така се погодени од жешкиот бран, кој веќе предизвикува сериозни нарушувања. Во повеќе земји училиштата го скратија работното време или привремено ги затворија вратите, а железничките оператори во големите европски градови воведоа ограничувања поради ризик од дефекти на инфраструктурата предизвикани од високите температури.
Но, додека вниманието најчесто е насочено кон последиците врз здравјето и транспортот, енергетскиот сектор се соочува со можеби најголемиот предизвик. Зголемената потреба за ладење драматично ја зголемува потрошувачката на електрична енергија. Според Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), токму климатизацијата е еден од главните двигатели на растот на побарувачката за струја во периоди на екстремни горештини.
Искуството од минатите години покажува колку брзо може да се зголеми притисокот врз мрежата. За време на топлотниот бран во Франција во летото 2025 година, вечерната потрошувачка на електрична енергија била за 25% повисока од просекот за тој период од годината, иако земјата има релативно ниско ниво на користење климатизери во споредба со другите европски држави.
Истражување на платформата „Compare the Market“, кое анализирало 85 земји што сочинуваат околу 90% од глобалната потрошувачка на електрична енергија, покажува дека Грција е најизложена на нагли скокови во побарувачката за струја за време на екстремни горештини. Во оваа земја потрошувачката расте за дури 38,6% во споредба со вообичаените месеци.
На второто место е Црна Гора со зголемување од 22,5%, по што следуваат Турција со 21,9%, Хрватска со 17,8%, Италија со 14,2% и Шпанија со 8,9%. Податоците покажуваат дека токму медитеранските земји се најранливи на дополнителен енергетски притисок во услови на продолжени топлотни бранови.
Кога побарувачката за електрична енергија ќе ги надмине расположливите производствени капацитети или техничките можности на преносната мрежа, може да дојде до пад на електричната фреквенција, што во краен случај резултира со прекини во снабдувањето. Анализата покажува дека меѓу европските држави опфатени со истражувањето, Унгарија бележи најдолго просечно времетраење на прекините, речиси три часа годишно. Следуваат Словенија со 2,16 часа и Грција со 1,63 часа.
Иако Италија има пократки прекини, економските последици се најголеми. Се проценува дека домаќинствата во земјата губат околу 154,7 милиони евра годишно поради прекини во снабдувањето со електрична енергија, додека во Полска таа бројка достигнува 152,1 милион евра.
Сепак, обновливите извори на енергија сè повеќе се покажуваат како клучен фактор за одржување на стабилноста на системот во услови на екстремни температури. Минатото лето, кога делови од Европа се соочија со температури од 40 степени, дневната побарувачка за струја порасна за 14 проценти, а цените на електричната енергија значително се зголемија.
Според енергетскиот тинк-тенк „Ембер“, токму рекордното производство на соларна енергија помогнало да се избегнат поголеми проблеми во снабдувањето. Во најкритичните денови од топлотниот бран, соларните електрани во Германија произведувале до 50 гигавати електрична енергија и обезбедувале меѓу 33 и 39% од вкупната потрошувачка во земјата.
Со климатските промени кои носат сè почести и поинтензивни топлотни бранови, европските енергетски системи се соочуваат со нова реалност. Предизвикот повеќе не е само да се произведе доволно електрична енергија, туку и да се обезбеди мрежа што ќе може да ги издржи екстремните оптоварувања што ги носат рекордните летни горештини.
Извор: Euronews.com
