Европската Унија во вториот квартал од годинава значително повеќе плаќала за увезената нафта, иако количините што пристигнувале од земји надвор од Унијата останале речиси непроменети. Во исто време, повисоките енергетски трошоци се одразуваат и врз европскиот пазар на горива, каде што цените во август биле за речиси една четвртина повисоки од истиот месец лани.
Според најновите податоци на Евростат, вредноста на увозот на нафта во ЕУ во вториот квартал пораснала за 55,8% во однос на просечната месечна вредност во 2025 година. За споредба, количинскиот увоз се зголемил за само 1,2%, на просечно 36,7 милиони тони месечно.
Тоа значи дека растот на сметката за увезена нафта во најголем дел доаѓа од повисоката вредност на нафтата, а не од значително зголемување на увезените количини.
Кај природниот гас движењата се различни. Увозот на ЛНГ во вториот квартал бил за 5,6% помал во количина, но неговата вредност пораснала за 4,1%. Кај природниот гас во гасовита состојба, пак, и количините и вредноста на увозот се зголемиле – за 3,4%, односно 18,5%.
САД и Норвешка остануваат главни снабдувачи
Во вториот квартал немало значителни промени во главните партнери од кои ЕУ ги набавува енергентите.
Кај нафтата, најголем удел имале САД со 18,8%, пред Норвешка со 14,3% и Казахстан со 13,4%.
Американскиот удел е уште поголем кај ЛНГ. Од САД доаѓале 63,2% од увезениот течен природен гас, додека Русија учествувала со 17,3%, а Алжир со 8,1%.
Кај природниот гас што се увезува преку гасоводи, Норвешка останува убедливо најголем снабдувач со 51,2%. Следуваат Алжир со 18,2% и Обединетото Кралство со 11,1%, кое во вториот квартал го надминало рускиот удел од 10,2%.
Дизелот во август поскапел за 8,3%
Поскапувањето на енергијата се гледа и во цените што ги плаќаат европските потрошувачи.
Во август цените на горивата и мазивата за личен транспорт во ЕУ биле 23,8% повисоки отколку во август 2025 година. Годишниот раст во јули изнесувал 16,9%, а во јуни 13,7%.
Во 26 од 27 земји членки горивата во август биле поскапи отколку една година претходно, а во 18 земји годишниот раст надминал 20%.
Најголемо зголемување е регистрирано во Бугарија, од 34,5%, по што следуваат Литванија со 28,8%, Финска со 27,6%, Германија со 27,5% и Франција со 27,4%.
Најмали годишни зголемувања имале Унгарија со 1,3%, Шведска со 6,1% и Ирска со 11,7%.
На месечно ниво, август донел особено изразено поскапување на дизелот. Просечната цена на дизелот во ЕУ била 8,3% повисока отколку во јули, додека бензинот поскапел за 3,3%.
Дизелот поскапел во 26 земји членки, а најголем раст е регистриран во Чешка од 14,3%, Бугарија од 13,5% и Луксембург од 12,3%.
Кај бензинот, цените пораснале во 22 земји. Најголем месечен раст имале Шпанија со 8,2%, Романија со 6,6%, Италија со 6,3% и Кипар со 6,2%. Во Унгарија, Данска и Словачка бензинот поевтинел, но намалувањата биле минимални – 0,6%, 0,3% и 0,1%, соодветно.
Податоците на Евростат покажуваат дека европскиот енергетски пазар во текот на 2026 година се соочува со значително повисоки трошоци за набавка на нафта, без соодветно зголемување на увезените количини. Истовремено, поскапувањето се пренесува и на пазарот на горива, каде што август донесе ново забрзување на цените, особено кај дизелот.
Енергетика 24
