Владата подготвува нов бизнис-модел за ЕСМ, кој предвидува целосно ангажирање на трите блока на РЕК „Битола“, обезбедување јаглен од Косово и повторно активирање на ТЕЦ „Неготино“. Целта е да се зголеми домашното производство и да се намали изложеноста на високите цени на електричната енергија на европските пазари.
Македонија се подготвува за претстојниот зимски период во услови на зголемена неизвесност на европските енергетски пазари, со план за поголемо искористување на домашните производствени капацитети и обезбедување дополнителни количества енергенси. Владата развива нов бизнис-модел за државната компанија Електрани на Северна Македонија (ЕСМ), кој покрај домашниот ископ на јаглен, предвидува увоз од Косово за РЕК „Битола“ и обезбедување мазут од Солун за повторно ставање во функција на ТЕЦ „Неготино“.
Премиерот Христијан Мицкоски, на брифинг со новинарите, оцени дека претстои тежок период за енергетиката, имајќи ги предвид движењата на цените на енергенсите и состојбите со резервите на природен гас во Европа. Според неговите информации, исполнетоста на европските складишта со гас е под 50%, додека цените на гасот и електричната енергија бележат значителен раст.
Дополнителен притисок врз побарувачката создаваат и големите инвестиции во центри за податоци, кои бараат значителни количества електрична енергија, во период кога понудата на пазарот е ограничена.
Јаглен од Косово за трите блока на РЕК „Битола“
Еден од главните приоритети на Владата е обезбедување доволно јаглен за непречена работа на трите блока на РЕК „Битола“. Покрај домашниот ископ и помалите количества што се очекува да се набавуваат од Грција, планиран е и увоз на јаглен од Косово.
За да се овозможи поголем обем на транспорт, се подготвува посебен граничен премин, преку кој, според најавите на премиерот, дневно би поминувале околу 200 камиони со повеќе од 6.000 тони јаглен. Дополнителни 50 до 60 камиони би го користеле и граничниот премин Блаце.
Во организацијата на транспортот и функционирањето на посебниот премин се предвидува вклучување на Армијата и Царината. Тендерската постапка за избор на компанија што ќе ги врши ископот и транспортот на јагленот, според Мицкоски, треба да заврши до крајот на ноември.
Со обезбедувањето на потребните количества јаглен, целта е да се создадат услови за работа на сите три блока на РЕК „Битола“, а во планот за домашното производство е вклучена и РЕК „Осломеј“.
Мазут од Солун за рестартирање на ТЕЦ „Неготино“
Паралелно со активностите за обезбедување јаглен, Владата работи и на повторно активирање на ТЕЦ „Неготино“, што би претставувало дополнителен производствен капацитет во периодот на зголемена потрошувачка.
За нејзиното функционирање треба да се обезбеди мазут од Солун, а транспортот е планирано да се организира преку железничката мрежа. Во тек е и реконструкција на железничката делница што води до термоелектраната.
Според пресметките што ги презентираше Мицкоски, производната цена на електричната енергија од ТЕЦ „Неготино“ би била под 200 евра за мегават-час, додека актуелните берзански цени, според неговите наводи, се движат од 350 до 400 евра за мегават-час.
Со евентуалното враќање на централата во функција, ЕСМ би добила уште еден капацитет за производство на електрична енергија, со што би се зголемиле можностите за покривање на домашните потреби во зимските месеци.
Целта е да се ограничи ценовниот притисок врз домаќинствата
Покрај сигурноста во снабдувањето, важен дел од владините активности е и ограничувањето на влијанието на повисоките цени на енергенсите врз домаќинствата. Мицкоски посочи дека барањата на енергетските компании се високи, но дека Владата ќе се обиде да спречи поскапување на електричната енергија за граѓаните или, доколку дојде до корекција, таа да биде под 5%.
Премиерот информираше дека цените на енергенсите се два до три пати повисоки во споредба со минатата година, што создава дополнителен притисок врз производствените трошоци и инфлацијата. Според податоците што ги презентираше, инфлацијата во Македонија во октомври изнесувала 3,3%, наспроти просекот од 4% во Европската Унија.
Во меѓувреме, европските пазари од почетокот на ноември се соочуваат со изразени ценовни осцилации на електричната енергија. Намаленото производство од ветерните и сончевите електрани поради неповолните временски услови, зголемената побарувачка за греење и потребата од активирање поскапи термоцентрали на природен гас се меѓу факторите што придонесоа за растот на цените.
Овие движења се особено значајни за домашните компании кои електричната енергија ја набавуваат на слободниот пазар и се директно изложени на регионалните и европските ценовни трендови. Домаќинствата, од друга страна, се снабдуваат по регулирани цени, па евентуалниот раст на трошоците за набавка и производство останува предизвик и за државата и за енергетските компании.
Со планот за увоз на јаглен од Косово, обезбедување мазут од Солун и повторно активирање на ТЕЦ „Неготино“, Владата настојува да ја зголеми расположливоста на домашната електрична енергија и да ја намали потребата од набавки на скапа струја од странство. Реализацијата на овие планови ќе зависи од навременото обезбедување на енергенсите, завршувањето на транспортната инфраструктура и подготвеноста на производствените капацитети за работа.
Енергетика 24
