Топлотниот бран и недостигот на врнежи во Централна и Источна Европа во текот на август го зголемија притисокот врз електроенергетските системи во регионот, откако ниските нивоа на реките го загрозија производството од нуклеарни и хидроелектрични централи.
Недостигот на вода особено ги погоди Унгарија, Романија и Србија, додека Словенија имаше ограничено намалување на производството од нуклеарната централа „Кршко“.
Земјите го надоместуваат недостигот на електрична енергија преку зголемен увоз и промена на производниот микс, при што гасот и јагленот повторно добиваат поголема улога.
Податоците од платформата за транспарентност на ENTSO-E покажуваат како сушата и високите температури влијаеле врз производството и потрошувачката во последните недели.
Унгарија: поголем увоз и повеќе гас
Во Унгарија производството во нуклеарната централа „Пакш“ почна да се намалува на 27 јули, а од 2 август работеше само еден блок со околу половина од капацитетот.
Загубениот производствен капацитет од околу 1.500 MW главно беше надоместен со увоз, пред сè од Словачка.
Од 3 до 9 август, просечниот увоз на електрична енергија изнесуваше 2.357 MW, што одговара на речиси половина од просечната потрошувачка на електроенергетскиот систем.
Зголемената зависност од увозот придонесе и за раст на цените. На берзата „ден однапред“, цената на електричната енергија на 3 август во периодот од 19:45 до 20:00 часот достигна 540,50 евра за MWh.
Истовремено, производството од гасни електрани повеќе од тројно се зголеми – од просечни 200 MW во периодот од 20 до 26 јули на 761 MW од 3 до 9 август.
Романија: јагленот повторно во функција
Најголем удар претрпе Романија, откако ниското ниво на Дунав доведе до постепено исклучување на двата блока на нуклеарната централа „Чернавода“.
Првиот блок, со капацитет од 700 MW, беше исклучен на 28 јули, а вториот на 13 август. Централата со вкупно 1.400 MW нормално обезбедува околу 20% од потребите на Романија за електрична енергија.
Владата прогласи вонредна состојба и презеде мерки на Дунав, меѓу кои продлабочување на речното корито, потопување шлепови и отстранување на наносите, со цел да се продолжи работата на нуклеарната централа.
Во услови на недостиг, Романија повторно се потпре на јагленот. Два блока што биле во резерва повторно се приклучени, а производството од јаглен на 18 август достигна просек од 908 MW, речиси двојно повеќе од 562 MW во периодот од 20 до 26 јули.
Раст има и кај производството од гас, кое се зголеми од 894 MW на 1.210 MW.
Притисокот врз електроенергетскиот систем беше толку голем што властите овластија операторот „Транселектрика“, доколку е потребно, да ги исклучува големите индустриски потрошувачи во вечерните часови.
До тоа сепак не дојде. Две големи автомобилски компании, „Дација“ и „Форд“, привремено го прекинаа производството од 3 до 19 август, со што побарувачката за електрична енергија беше намалена за околу 200 MW.
Србија: јагленот го носи товарот
Во Србија сушата најсилно ги погоди големите хидроелектрични централи „Ѓердап 1“ и „Ѓердап 2“.
До почетокот на август нивното производство падна на само 20%, односно 30% од капацитетот. Од вкупно околу 3.000 MW хидроенергетски капацитети во земјата, во функција биле само околу 600 MW.
Недостигот од хидроенергија Србија го надоместува со термоелектраните на јаглен, кои и вообичаено имаат доминантна улога во производството.
Производството од јаглен изнесува околу 2.800 MW, приближно на вообичаеното ниво за овој период од годината.
Зголемено е и производството од гас, но неговиот удел останува мал – од околу 30 MW е зголемено на 70 MW.
Увозот, пак, учествува со околу 3% во снабдувањето со електрична енергија.
Словенија помина со најмал удар
Словенија имаше значително помало влијание врз системот.
На 6 август нуклеарната централа „Кршко“ го намали производството за 20%, на околу 525 MW, за да се ограничи влијанието врз нивото на реката Сава.
До 14 август централата повторно работеше со околу 90% од капацитетот.
Во периодот на намалено нуклеарно производство немаше поголеми промени во домашното производство или увозот. Увозот остана на околу 30%, додека благо се зголемија производството од соларни централи и гас.
Сушата го менува енергетскиот микс
Состојбата во регионот покажува колку екстремните временски услови можат директно да влијаат врз сигурноста на снабдувањето со електрична енергија.
Кога ниските нивоа на реките го ограничуваат производството од хидроелектраните и ладењето на нуклеарните централи, земјите се принудени да бараат алтернативи – преку увоз, гас и повторно активирање на јагленовите капацитети.
Тоа создава дополнителен притисок врз цените и врз прекуграничните електроенергетски текови, особено во периоди на висока побарувачка поради топлотни бранови.
За Централна и Источна Европа, августовската криза е уште еден показател дека сигурноста на снабдувањето повеќе не зависи само од расположливиот производствен капацитет, туку и од достапноста на вода, временските услови и способноста на мрежите да обезбедат брз увоз кога домашното производство паѓа.
Извор: CEEnergynews.com
