Глобалното снабдување со дизел се затегнува во пресрет на сезоната на најголема побарувачка, при што прекините во работата на рафинериите на Блискиот Исток, забраната на Русија за извоз и рекордниот извоз на дизел од САД дополнително ги намалуваат достапните количини на пазарот.
Европа е меѓу најизложените региони поради намалениот капацитет на рафинериите, падот на залихите и ограничениот пристап до горива поврзани со руското производство. Од средината на јуни, цената на дизелот во Европа пораснала за околу 40%, додека цената на суровата нафта во истиот период се зголемила за околу 5%.
Ситуацијата со снабдувањето веќе создава проблеми во одделни делови од светот. Во Југоисточна Азија, земјоделците кои произведуваат палмино масло се соочуваат со недостиг и повисоки цени на дизелот.
Во САД, извозот на дизел во првата недела од август достигна рекордни 1,9 милиони барели дневно.
Истовремено, Русија, која е втор најголем извозник на дизел во светот, воведе забрана за извозот со цел да го ублажи недостигот на домашниот пазар предизвикан, меѓу другото, од нападите со украински дронови врз рафинерии.
Европа со сè помалку домашен рафинериски капацитет
Европскиот пазар е особено ранлив бидејќи во последните години е намален рафинерискиот капацитет на континентот.
Во Европската Унија меѓу 2009 и 2024 година биле затворени околу 30 рафинерии, а дополнителни капацитети со производство од околу 400.000 барели дневно биле предвидени за затворање во 2025 година.
Намалувањето на домашниот рафинериски капацитет ја зголемува зависноста на ЕУ од увозот, токму во период кога европските купувачи се соочуваат со поголема конкуренција од земји како Бразил и Турција.
Двете земји претходно беа значајни купувачи на руски дизел, но по ограничувањето на пристапот до руските горива сега се натпреваруваат за истите алтернативни количини на светскиот пазар.
„Европа има огромен проблем со дизелот“, оцени Јуџин Линдел, аналитичар за рафинирани производи во консултантската компанија FGE NexantECA, предупредувајќи дека цените би можеле дополнително да пораснат.
Залихите во САД на најниско ниво од 1996 година
Рекордниот извоз на дизел од САД дополнително ги намалува американските залихи. Американските рафинерии во моментов имаат ограничена можност за зголемување на производството, поради што продавачите се принудени да користат дел од складираните резерви.
Според пазарните податоци, американските залихи на дизел се на најниско ниво од 1996 година, а периодот на најголема сезонска побарувачка допрва следува.
Од друга страна, можностите за дополнителни испораки од САД кон Европа се ограничени. Рафинериите на американскиот брег на Мексиканскиот Залив не можат неограничено да го зголемуваат извозот, бидејќи мора да ги задоволат и сопствените потреби на американскиот пазар.
Азија, исто така, не се очекува да обезбеди значително олеснување за европскиот пазар, бидејќи и регионот се соочува со проблеми во рафинерискиот сектор и со намалени количини на достапно гориво.
Поскапувањето може да се прелее во целата економија
Дизелот има клучна улога во транспортот, земјоделството, градежништвото, рударството и дистрибуцијата, поради што подолготрајниот недостиг може да има пошироки економски последици.
„Суровата нафта е само влезна суровина, но дизелот е горивото на кое се потпира индустриската економија“, оцени енергетскиот стратег на Rabobank, Џо ДеЛаура.
Дополнителен ризик за Европа претставува и состојбата со природниот гас. Залихите во ЕУ се под сезонскиот просек, што отвора можност за дополнителен притисок врз енергетскиот систем во текот на зимата.
Комбинацијата од затегнато снабдување со дизел и неизвесноста околу природниот гас создава ризик за нов раст на енергетските трошоци во Европа во пресрет на зимата, особено доколку прекините во производството и транспортот на горива продолжат.
Извор: OilPrice.com
