Електричните авиони би можеле да започнат со комерцијални летови на дел од европските кратки релации уште на почетокот на следната деценија, благодарение на брзиот развој на батериите, електромоторите и технологијата за производство на авиони.
Според анализата на Европската агенција за безбедност на воздухопловството (EASA), електрични авиони со домет до 500 километри би можеле потенцијално да опслужуваат околу една четвртина од европските воздушни линии.
Меѓу релациите што би можеле да бидат погодни за електрични авиони се Лондон-Даблин, Атина-Санторини, Барселона-Ибица, Ница-Корзика и Рим-Сардинија.
Станува збор главно за пократки линии, вклучително и до острови и преку морски пространства, каде што железничкиот транспорт не претставува реална алтернатива.
– Многу луѓе сè уште сметаат дека авионите на батерии се далечна иднина, но електричните и хибридните летови се суштински дел од решението за пократките патувања да станат поодржливи и помалку зависни од увозно гориво, оценува Карлос Лопез де ла Оса, воздухопловен технички менаџер во Европската федерација за транспорт и животна средина (T&E).
Развојот на електричната авијација добива дополнителен поттик во услови на нестабилни цени на фосилните горива и зголемен притисок за намалување на емисиите во транспортот. Електричните авиони не користат конвенционално авионско гориво за време на летот, а можат да придонесат и за намалување на бучавата и локалното загадување.
Првите авиони ќе бидат со мал капацитет
Првите генерации електрични авиони нема веднаш да можат да се натпреваруваат со големите комерцијални авиони. Поради ограничувањата поврзани со тежината и капацитетот на батериите, почетната примена се очекува кај помали регионални авиони и линии со помал број патници.
Германскиот стартап Vaeridion развива целосно електричен авион со девет седишта, за кој компанијата планира сертификација за превоз на патници до 2030 година. Досега се обезбедени обврски од авиокомпании и оператори за набавка на 100 авиони.
Компанијата проценува дека во иднина летовите би можеле да имаат оперативен трошок под 0,50 евра по патнички километар, што би било споредливо со цената на патување со железница во повисока класа. Конечната цена на билетите, сепак, би зависела и од аеродромските такси, даноците и ценовната политика на авиокомпаниите.
Во развој и авиони за до 90 патници
Развојот не е ограничен само на мали авиони.
Холандската компанија Elysian Aircraft, во партнерство со KLM, развива целосно електричен авион со капацитет од 90 патници и планиран домет до 1.000 километри. Компанијата цели кон воведување на авионот во употреба околу 2035 година.
Францускиот стартап Aura Aero, пак, развива хибридно-електричен регионален авион со 19 седишта и домет до 1.500 километри. Сертификацијата е планирана за крајот на 2029 година, а компанијата има амбиција подоцна да развие авиони со капацитет од 40 до 90 патници.
Според компанијата, хибридниот погон би овозможил поголем домет, а истовремено би ги намалил емисиите до 80%. Aura Aero проценува и дека директните оперативни трошоци би можеле да бидат намалени за околу 50%.
Батериите и натаму се најголемото ограничување
И покрај технолошкиот напредок, капацитетот и тежината на батериите остануваат клучен фактор за развојот на целосно електричната авијација.
Подобрувањата кај електромоторите, интеграцијата на батериите и дизајнот на авионите ги подобруваат перспективите, но густината на енергијата во батериите и натаму го ограничува дометот и големината на електричните авиони.
Европа во меѓувреме се наметнува како погодна средина за развој на оваа технологија поради големиот број кратки регионални линии, густата мрежа на помали аеродроми и строгите климатски политики.
Дел од големите производители, сепак, сè уште заостануваат. Airbus неодамна го одложи развојот на својот проект за авион со нулта емисија, оставајќи поголем простор за европските стартапи и специјализирани производители.
Електричниот авион не значи автоматски „нулта емисија“
Електричните авиони ги елиминираат директните емисии од согорување гориво за време на летот, но нивниот вкупен климатски ефект зависи од начинот на кој се произведува електричната енергија за полнење на батериите, како и од емисиите поврзани со производството на батериите и останатите компоненти.
Затоа, дел од експертите предупредуваат дека електричниот лет може да се смета за навистина нискојаглероден само доколку електричната енергија доаѓа од обновливи извори.
Во јули Европската комисија предложи проширување на финансирањето за декарбонизација на авијацијата, со можност поддршката да биде насочена и кон развој на електрични авиони, покрај одржливите авионски горива (SAF) и водородните технологии.
Електричната авијација, според сегашните планови на европските компании, најпрво би можела да се развива на кратки и регионални линии, а постепеното зголемување на капацитетот и дометот ќе зависи пред сè од натамошниот развој на батериската технологија.
Извор: Euronews.com
