Генералниот секретар на Обединетите нации, Антонио Гутереш, повика на склучување нов глобален договор за климатска правда, со кој големите загадувачи, особено компаниите за фосилни горива, би презеле поголема финансиска одговорност за последиците од климатските промени. На отворањето на дводневниот Самит на светските лидери во рамки на климатската конференција COP31 во Анталија, тој предложи воведување даноци на екстрапрофитот на нафтените компании, а средствата да бидат насочени кон земјите во развој, кои се најпогодени од климатската криза, иако имаат најмал придонес во нејзиното предизвикување.
Гутереш предупреди дека климатските промени се забрзуваат побрзо од глобалните напори за нивно ограничување и дека, дури и ако националните климатски планови бидат целосно спроведени, светот се движи кон затоплување од над 2,5 степени Целзиусови до крајот на векот.
– Нашата планета се загрева, времето истекува. Сега е моментот за одлучна акција, порача Гутереш, нагласувајќи дека надминувањето на границата од 1,5 степени не смее да се сфати како причина за откажување од климатските цели. Според него, секој дел од степенот на затоплување што ќе биде избегнат е важен.
Во таа насока, тој предложи воспоставување глобален договор за климатска правда, заснован на четири приоритети: забрзување на енергетската транзиција и намалување на зависноста од фосилните горива, со истовремена заштита на работниците и локалните заедници; поголема заштита на ранливото население преку системи за рано предупредување и мерки за адаптација; обезбедување достапно климатско финансирање за земјите во развој и зајакнување на меѓународната соработка за надминување на технолошките и трговските бариери.
– Не можеме да бараме од земјите да ги трансформираат своите економии, а истовремено да им ги ускратуваме средствата за тоа, истакна генералниот секретар на ОН.
Посебен акцент во неговото обраќање беше ставен на профитите на нафтените компании и недоволното финансирање на земјите кои се соочуваат со најтешките последици од климатските катастрофи. Гутереш посочи дека деветте најголеми нафтени компании во светот оствариле профит од 95 милијарди долари само во еден квартал, додека меѓународниот фонд за поддршка на ранливите земји при загуби и штети предизвикани од климатските промени добил околу 600 милиони долари.
Како што посочи, сумата што ја добил фондот е еднаква на само 14 часа од профитот на тие компании.
– Загадувачите мора да платат, порача Гутереш, повикувајќи ги владите да воведат даноци на неочекувано високите профити на компаниите од секторот на фосилни горива.
Тој упати и остра критика кон интересите на индустријата за фосилни горива, обвинувајќи ги дека придонесуваат за одложување на климатските активности и поткопување на научните сознанија.
На самитот се обрати и турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган, чија земја е домаќин на COP31 заедно со Австралија. Тој оцени дека тридецениските меѓународни климатски преговори не ги дале очекуваните резултати во спроведувањето на договорените политики и повика на поголема поддршка за земјите во развој.
Бразилскиот претседател Луис Инасио Лула да Силва предупреди дека климатската агенда сè повеќе го губи местото на меѓународната политичка сцена поради војните, трговските конфликти и геополитичките тензии.
– Почнавме повеќе да зборуваме за оружје и царини отколку за опстанокот на идните генерации, рече Лула, истакнувајќи ја потребата од меѓународна соработка. Тој најави дека Бразил ќе подготви национални патокази за намалување на зависноста од фосилните горива и запирање на уништувањето на шумите.
Во рамки на конференцијата посебно внимание беше посветено и на намалувањето на емисиите на метан, гас кој во период од 20 години има повеќе од 80 пати посилен ефект на затоплување од јаглеродниот диоксид. Метанот, кој се ослободува при експлоатацијата на фосилни горива, земјоделските активности и распаѓањето на органскиот отпад, е одговорен за речиси една третина од досегашното глобално затоплување.
Гутереш побара од Програмата на ОН за животна средина да развие глобален стандард за постигнување речиси нулти емисии на метан во секторот на нафта и гас.
Програмата веќе користи сателитски снимки и вештачка интелигенција за откривање големи истекувања на метан и известување на надлежните институции и компаниите. Според податоците презентирани на конференцијата, овој систем придонел за намалување на емисиите во 45 случаи во 13 земји. Сепак, од повеќе од 5.000 предупредувања испратени од 2023 година досега, одговор бил добиен за само околу една осмина.
Пораката од првиот ден на Самитот на светските лидери во Анталија е дека климатските обврски сè повеќе мора да се преточат во конкретни финансиски и политички мерки. Прашањето за тоа кој ќе ги понесе трошоците на енергетската транзиција и климатските последици останува едно од клучните спорни прашања на COP31.
Извор: Miragenews.com
