Цената на суровата нафта се движи кон најголем неделен раст од почетокот на војната во Украина во 2022 година, поттикната од ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и стравувањата од прекин на глобалното снабдување со енергенси.
Според податоците на агенцијата Ројтерс, фјучерсите на Brent оваа недела пораснале за околу 17,2%, додека американската референтна нафта WTI забележала раст од речиси 20%. И покрај тоа што во петокот имаше мало коригирање на цените, неделниот скок останува најизразен во последните четири години.
Пазарниот раст започна откако САД и Израел извршија напади врз цели во Иран, по што Техеран го запре движењето на танкери низ Ормускиот теснец. Овој теснец е една од најкритичните светски поморски рути, преку која секојдневно минува околу една петтина од глобалната нафтена понуда.
Конфликтот се прошири и кон други енергетски чувствителни области во регионот, што доведе до прекини во производството, привремено затворање на рафинерии и ограничување на работата на постројки за течен природен гас. Аналитичарите предупредуваат дека секој подолг прекин на активностите во Ормускиот теснец може значително да ја намали достапноста на нафта на светскиот пазар.
„Доколку блокадата продолжи, тоа би значело дека околу 20 милиони барели дневно нема да можат да се транспортираат, што би можело дополнително да ги зголеми цените на енергенсите на глобално ниво“, изјави пазарната аналитичарка Пријанка Сачдева од компанијата Phillip Nova.
Во обид да го ублажи притисокот врз пазарот, Министерството за финансии на САД издаде привремени дозволи за купување санкционирана руска нафта што се наоѓа на танкери, со цел да се зголеми понудата и да се намалат проблемите со снабдувањето. Првите вакви дозволи биле одобрени за неколку индиски рафинерии, кои веќе започнале со купување милиони барели руска сурова нафта.
Податоците од компанијата за следење на бродски сообраќај Kpler покажуваат дека околу 30 милиони барели руска нафта се наоѓаат складирани на танкери во Индискиот Океан, Арапското Море и во близина на Сингапур, што претставува потенцијален извор за дополнително снабдување на пазарот.
Сепак, аналитичарите нагласуваат дека сегашниот раст на цените, иако значителен, сè уште е помал од шокот во 2022 година кога по руската инвазија врз Украина цената на нафтата надмина 100 долари за барел. Според експертите, и покрај речиси 20% раст овој месец, актуелната цена е само неколку долари над просекот од последните четири години.
Пазарите внимателно ја следат геополитичката ситуација, бидејќи секоја ескалација или продолжување на блокадата на клучните транспортни рути може дополнително да го зголеми притисокот врз глобалните енергетски цени.
Извор: Ројтерс
