Европа мора внимателно да ја насочи вештачката интелигенција и дигитализацијата за тие да ја поддржат, а не да ја загрозат зелената транзиција, предупредува Европската агенција за животна средина (EEA) во две нови анализи објавени неделава.
Според агенцијата, дигиталните технологии и вештачката интелигенција имаат потенцијал значително да придонесат за намалување на загадувањето и поефикасно користење на ресурсите, но само доколку нивниот развој биде усогласен со целите за одржливост.
Во анализите „Навигација низ двојната транзиција на Европа – можности и предизвици на дигитализацијата во зелената транзиција“ и „Вештачка интелигенција и одржлива потрошувачка во Европа“, EEA наведува дека дигиталните технологии можат да помогнат во подобро собирање и анализа на еколошки податоци, поефикасно индустриско производство, попаметни енергетски и транспортни системи, како и во насочување на потрошувачите кон производи и услуги со помал јаглероден отпечаток.
Особено се нагласува улогата на вештачката интелигенција во оптимизација на ланците на снабдување и логистиката, со што би се намалила потрошувачката на ресурси и енергија.
Но, извештаите предупредуваат и на сериозни ризици. Без јасни политики и регулативи, брзиот развој на AI и дигитализацијата може дополнително да ја зголеми потрошувачката на енергија и суровини, да ги зајакне ресурсно-интензивните бизнис модели и да ги продлабочи социјалните нееднаквости.
Како посебен предизвик се издвојува експанзијата на дата-центрите, кои бараат сѐ повеќе електрична енергија, вода и критични суровини. Според EEA, растечкиот еколошки отпечаток на дата-центрите, мрежите и дигиталните уреди не може целосно да се неутрализира само преку технолошка ефикасност.
Анализата доаѓа во период на засилена геополитичка конкуренција, економска неизвесност и зголемени стратешки зависности, кога дигиталните технологии и AI сѐ повеќе се сметаат за клучни за конкурентноста и стратешката автономија на Европа.
Од Европската агенција за животна средина оценуваат дека „двојната транзиција“ – зелената и дигиталната – претставува не само еколошки, туку и стратешки предизвик, кој бара внимателно насочување на иновациите и јасни правила за нивна примена.
Наодите од извештаите се особено важни во контекст на спроведувањето на европските политики и законодавства, вклучително и Законот за вештачка интелигенција на ЕУ, кој ги регулира развојот и употребата на AI системите во Унијата.
EEA заклучува дека Европа ќе мора многу потесно да ги поврзе дигиталните политики со климатските и еколошките цели доколку сака дигиталната трансформација навистина да придонесе кон климатска неутралност, ресурсна ефикасност и долгорочна отпорност.
Извор: Eea.europa.eu
