Шестмесечен преглед: Стабилен раст на производството од обновливи извори во Македонија

Податоците на Националниот оператор на пазар на електрична енергија – МЕМО за периодот јули–декември 2025 година покажуваат дека повластените производители на електрична енергија од обновливи извори имаат сè понагласена улога во обезбедувањето на стабилно и сигурно снабдување со електрична енергија во Македонија, особено во услови на зголемена сезонска побарувачка и интензивна пазарна активност.

Во летниот период, производството од повластени обновливи извори се одвиваше во рамки карактеристични за сезоната. Во јули беа произведени 23.399 MWh, а во август 19.859 MWh електрична енергија, при што уделот во вкупната потрошувачка се движеше меѓу 4 и 5 проценти. Овие количини ја одразуваат сезонската структура на обновливите извори, пред сè ограничените хидролошки услови и поумерената активност на ветерните капацитети.

Со влезот во септември започна постепено проширување на производството, кое продолжи и во октомври, кога вкупната количина достигна 33.721 MWh, а учеството во потрошувачката се искачи над 7%. Овој период го означи преминот кон есенска динамика, при што обновливите извори почнаа да имаат поизразена улога во енергетскиот биланс на државата.

Најзначајните резултати се забележани во ноември и декември минатата година. Во ноември повластените производители испорачаа 46.137 MWh, додека во декември производството достигна 51.980 MWh, што претставува највисока месечна количина во анализираниот шестмесечен период. Во овие месеци, учеството на обновливите извори во вкупната потрошувачка се движеше околу и над 8%.

Овие резултати се особено значајни ако се има предвид дека се остварени во услови на зголемена потрошувачка и поинтензивна пазарна активност, што ја нагласува улогата на обновливите извори како стабилизирачки фактор во електроенергетскиот систем.

Структура на производството: хидро и ветер како носечки столбови

Структурната анализа покажува дека малите хидроцентрали имаат доминантна улога во зголемувањето на производството кон крајот на годината. Во ноември и декември тие обезбедија повеќе од половина од вкупната електрична енергија произведена од повластените обновливи извори, што ја потврдува нивната важност во зимските месеци.

Ветерните електрани, пак, обезбедија стабилен и предвидлив придонес во текот на целиот период, со особено значајна улога во летните и есенските месеци. Оваа комбинација на хидро и ветер создава комплементарен ефект, кој придонесува за подобар баланс на системот.

Фотоволтаичните електрани, очекувано, имаа поограничен придонес во втората половина од годината, додека постројките на биогас и биомаса обезбедуваа континуирано производство, претставувајќи важен елемент за одржување на стабилноста на балансот.

Значаен аспект на анализата е фактот дека инсталираната моќност на повластените производители остана непроменета во текот на целиот период и изнесува 177.842 MW. Ова укажува дека забележаните варијации и зголемени количини се резултат на подобро искористување на постојните капацитети и на поволни природни услови, а не на дополнителни инвестиции во нови капацитети.

МЕМО, како балансно одговорна страна за повластените производители, има клучна улога во интеграцијата на обновливите извори во пазарот на електрична енергија. Управувањето со варијабилното производство и неговото усогласување со пазарните услови се покажува како суштински елемент за ефикасно функционирање на системот.

Резултатите од периодот јули–декември 2025 година укажуваат дека обновливите извори сè поцврсто се позиционираат како составен дел од националниот електроенергетски микс. Нивниот зголемен придонес кон крајот на годината ја потврдува нивната улога не само како дополнителен, туку и како стратешки извор на електрична енергија, особено во периоди на зголемена побарувачка.

Со оглед на ваквата динамика, очекувањата се дека во наредниот период обновливите извори ќе продолжат да имаат значајно место во обезбедувањето на сигурно, одржливо и диверзифицирано снабдување со електрична енергија.

Енергетика 24