Профитабилноста на европските рафинерии нагло се влоши поради растот на цените на суровата нафта и рекордно скапото изнајмување танкери, зголемувајќи го ризикот од ограничување на производството во време кога цените на дизелот и другите нафтени деривати се високи. Иако рафинериите добиваат повисоки цени за дел од горивата, поскапувањето на суровината и транспортот ги зголемува трошоците побрзо отколку што растат приходите од продажбата.
Според податоците на ЛСЕГ, рафинериските маржи во северозападна Европа се намалиле од околу 54 долари за барел на почетокот на септември на минус 11 долари на 5 октомври. Во моментов тие изнесуваат околу 3 долари за барел.
Маржите, познати во нафтената индустрија како разлика меѓу цената на суровата нафта и вредноста на добиените деривати, покажуваат колку им останува на рафинериите по покривањето на трошоците за суровината. Кога тие се многу ниски или негативни, преработката може да стане економски неисплатлива.
„Прекумерно високите трошоци за набавка на сурова нафта и транспорт ги урнаа маржите во Европа и Азија во последните недели“, оцени Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) во извештај објавен во средата.
Рафинериите би можеле да го ограничат производството
Аналитичарите предупредуваат дека дополнително влошување на профитабилноста може да ги натера рафинериите со повисоки трошоци да го намалат обемот на преработка. Тоа би ја затегнало понудата на нафтени деривати пред крајот на годината, кога пазарот веќе се соочува со ограничено снабдување со дизел.
ИЕА предупредува дека понатамошното влошување на маржите може да доведе до економски мотивирани намалувања на производството во рафинерии во Европа и Азија. Засега нема јасни показатели дека рафинериите веќе го намалиле работењето, но одлуките би можеле да се променат ако неповолните услови потраат.
Бенедикт Џорџ, раководител за цени на нафтени деривати во „Аргус“, изјави дека маржите се многу ниски и дека рафинериите не се сигурни како да постапат во следните недели. Според него, краткотраен период со негативни маржи веројатно нема да ја смени нивната стратегија, но ако таквата состојба трае три недели или подолго, можно е да почнат да го приспособуваат производството.
Проблемот е што рафинериите имаат ограничена можност да го менуваат составот на производството. Иако цените на дизелот и авионското гориво значително пораснале, од еден барел сурова нафта не може произволно да се добие поголемо количество од најпрофитабилниот дериват без да се произведуваат и други производи.
Маржите кај нафтениот дериват нафта, кој се користи како суровина во петрохемиската индустрија, и кај мазутот со висока содржина на сулфур дополнително се влошиле и навлегле подлабоко во негативна територија. И маржите кај бензинот станаа негативни кон крајот на септември. Тоа создава притисок врз вкупната исплатливост на преработката, иако побарувачката за некои други деривати е силна.
Скапата суровина и транспортот ги јадат приходите
Еден од главните фактори за влошувањето е наглото поскапување на физичката сурова нафта, односно на нафтата што се купува за конкретна испорака, како и на транспортот со танкери.
Загриженоста за снабдувањето од Персискиот Залив, вклучително и привремениот прекин на протокот преку саудискиот нафтовод Исток–Запад, ги поттикна рафинериите минатиот месец да плаќаат високи премии за идните испораки. Во меѓувреме, дополнително пораснаа и референтните цени на физичката нафта и трошоците за транспорт.
Цената на физичкиот Брент за испорака во следните 10 до 30 дена пораснала за повеќе од 13% во изминатиот месец, додека фјучерсите за најблискиот месец се зголемиле за само 1,2%. Комбинацијата од повисока референтна цена и големи премии резултирала со рекордни трошоци за набавка на суровина на влезот во рафинериите.
Недостигот од танкери дополнително го поскапува транспортот и го отежнува снабдувањето. Високите превозни трошоци го ограничуваат и движењето на горивата меѓу регионите, дури и кога разликите во цените би го оправдале извозот.
САД во поповолна положба од Европа и Азија
Состојбата на европските и азиските рафинерии значително се разликува од онаа во САД. Американските рафинерии можат да користат домашна сурова нафта и затоа се помалку изложени на поскапувањето на меѓународниот поморски транспорт. Според анализата на ИЕА, нивната добивка се очекува да порасне повеќе од четирикратно.
Сепак, поголемата профитабилност во САД не е доволна за да го надомести намалениот поттик за преработка во другите региони. ИЕА очекува глобалната активност на рафинериите во октомври да се спушти на сезонски минимум од 81,3 милиони барели дневно.
Во меѓувреме, пазарот на нафтени деривати станува сè порасцепкан. Високите цени на транспортот го отежнуваат испраќањето горива од региони со пониски цени кон пазари каде што тие се поскапи. Така, и кога постои побарувачка за дополнителни количества, нивното пренасочување може да биде прескапо.
Арне Расмусен, главен аналитичар во „Глобал риск менаџмент“, посочува дека горивата не стигнуваат секогаш до пазарите каде што се најпотребни, бидејќи трошоците го попречуваат трговскиот тек. Како пример го наведува дизелот, кој е поевтин во Азија отколку во Европа, но високите цени на танкерскиот превоз ја отежнуваат неговата испорака на европскиот пазар.
Ова значи дека високите цени на горивата не гарантираат и повисока профитабилност за рафинериите. Ако трошоците за суровината и транспортот продолжат да растат побрзо од вредноста на произведените деривати, дел од погоните би можеле да го намалат производството, дополнително затегнувајќи ја понудата на европскиот пазар.
Извор: Financial Times
