Стабилното снабдување со електрична енергија во современите електроенергетски системи сè повеќе зависи од навремени и точни податоци, но и од телекомуникациските врски преку кои тие се пренесуваат.
При прекин на телекомуникациските врски, операторот може да ја изгуби контролата врз делови од електроенергетската мрежа и можноста далечински да реагира. Тоа не значи автоматски прекин на снабдувањето со електрична енергија, но значително го отежнува следењето на состојбата на опремата и реакцијата при дефекти.
На ова предупреди телекомуникацискиот специјалист во словенечкиот оператор ЕЛЕС, Сашо Аш, на настанот „Вселенски технологии за отпорност на електроенергетските мрежи“ во Брдо кај Крањ.
„Сите овие клучни услуги имаат заеднички ризик: губење на комуникацијата. Последиците можат да влијаат врз комуникацијата со постројките, заштитните системи и синхронизацијата“, истакна Аш.
Телекомуникациската инфраструктура на ЕЛЕС се протега на околу 3.000 километри и поврзува 68 трафостаници. Додека далекуводите ја пренесуваат електричната енергија, телекомуникациските врски пренесуваат мерења, информации за состојбата на опремата и команди за управување со мрежата.
„Телекомуникациските услуги го поддржуваат функционирањето на електроенергетската мрежа преку поврзување на нејзините елементи. Тие овозможуваат комуникација меѓу националниот диспечерски центар и уредите на терен, комуникација за различни заштитни системи и меѓународна размена на податоци“, објасни Аш.
Преку овие врски операторот ја следи состојбата во мрежата и испраќа команди до трафостаниците. Телекомуникациските системи се важни и за заштитните функции, кои овозможуваат при дефект брзо да се изолира погодениот дел од мрежата и да се спречи ширење на нарушувањето.
Комуникацијата преку границите овозможува размена на податоци и координација со операторите на преносните мрежи во соседните земји, а телекомуникациските системи се користат и за гласовна комуникација меѓу учесниците во електроенергетскиот систем.
Особено важна е и прецизната синхронизација на времето. За операторот точно да утврди што се случува во мрежата, уредите на различни локации мора да имаат синхронизирани часовници. Така може да се споредат мерењата и да се утврди редоследот на настаните при дефект или нарушување.
За синхронизација се користат и глобалните навигациски сателитски системи (GNSS), меѓу кои американскиот GPS и европскиот „Галилео“. Нивната улога во електроенергетиката, според Аш, не е ограничена само на одредување локација.
„Друга клучна функција е синхронизацијата на времето. Истовремено, GNSS-сигналите се ранливи на попречување и измама на сигналот“, посочи тој.
Попречувањето може да го оневозможи приемот на сателитскиот сигнал, додека таканареченото „спуфинг“ може до приемникот да испрати лажни податоци, вклучително и неточно време. Погрешната временска ознака може да го отежне споредувањето на мерењата и реконструкцијата на текот на еден дефект.
Затоа, покрај достапноста и точноста на податоците, за управувањето со електроенергетската мрежа е од суштинско значење и информацијата да биде прецизно временски означена.
Извор: Nas-stik.si
