Продолжувањето на конфликтот на Блискиот Исток до крајот на годинава би можело да го намали глобалното рафинериско производство на сурова нафта за околу 1,4 милиони барели дневно во четвртиот квартал, при што најголемиот дел од ударот би бил во Азија, предупредува Wood Mackenzie.
Нарушувањето на снабдувањето веќе го менува начинот на кој азиските рафинерии набавуваат сурова нафта, ги пласираат производите и ги проценуваат инвестициите. Дополнителен притисок создаваат украинските напади врз руските рафинерии, поради кои во август од пазарот биле отстранети капацитети од околу 3,5 милиони барели дневно.
„Обемот на нарушувањето на глобалното рафинериско производство е без преседан во современото време“, изјави Алан Гелдер, виш потпретседател во Wood Mackenzie за истражување на рафинирањето, хемикалиите и нафтените пазари.
За рафинериите, кризата носи краткорочна корист преку повисоки маржи. Но, според Wood Mackenzie, вистинскиот тест ќе следи откако ќе се нормализира транспортот низ Ормускиот теснец.
Тогаш, наместо високите цени и ограничената понуда, рафинериите ќе мора да се соочат со построга конкуренција, послаба побарувачка и веројатно поевтина нафта.
Маржите растат, но перспективата се менува
Конфликтот на Блискиот Исток и нарушувањата на руското производство ги ограничуваат количините сурова нафта достапни за рафинериите, што ги одржува маржите на високо ниво.
Дизелот останува особено силен поради ограничениот руски извоз, намалувањето на залихите и зголемената побарувачка за греење пред зимата. Кај бензинот се очекува сезонско намалување на цените, но ограничената понуда во Атлантскиот басен би можела да ги поддржи маржите до крајот на годината.
Сепак, Wood Mackenzie очекува азиските рафинериски маржи да се намалат кога повторно ќе се воспостави нормален проток низ Ормускиот теснец.
Со растот на производството надвор од ОПЕК кој се очекува да ја надмине глобалната побарувачка во 2027 и 2028 година, компанијата предвидува Brent да се спушти на 50 до 60 долари за барел откако транзитот низ теснецот целосно ќе се нормализира.
Тоа би значело дека сегашните високи профити на рафинериите можат да бидат привремена појава.
„Рафинериите денешниот неочекуван профит треба да го гледаат како почетен капитал за трансформација“, вели Гелдер.
Азија ја плаќа цената со послаба побарувачка
Нафтената побарувачка во азиско-пацифичкиот регион нема да се врати на нивото пред конфликтот до крајот на 2027 година, проценува Wood Mackenzie.
Компанијата очекува регионалната побарувачка во 2026 година да се намали за 1,24 милиони барели дневно.
Најсилно се погодени суровините за петрохемиската индустрија, особено ЛПГ и нафтата, додека побарувачката за горива во патниот сообраќај се покажува поотпорна.
Индија би требало да биде првиот голем азиски пазар кој ќе се врати над нивото од пред конфликтот, а потоа би следела Југоисточна Азија. За Кина, Wood Mackenzie смета дека врвот на побарувачката за нафта веројатно бил достигнат уште пред почетокот на конфликтот.
Азија ќе увезува уште повеќе нафта
Една од подолгорочните последици е дополнителното зголемување на зависноста на Азија од увоз.
Wood Mackenzie очекува 82% од потребите на Азија за сурова нафта да бидат покриени со увоз, со дополнителни 1,5 милиони барели дневно увоз до 2030 година.
Промената нема да биде само во обемот, туку и во потеклото на нафтата.
Се очекува азиските рафинерии сè повеќе да се потпираат на подолги транспортни рути од САД и Латинска Америка, додека уделот на Блискиот Исток во азискиот увоз би се намалил од сегашните повеќе од 65 проценти.
„Конфликтот ја забрза структурната диверзификација на азиската база на снабдување со сурова нафта“, вели Сушант Гупта, директор за истражување на нафтата и рафинирањето во Wood Mackenzie.
Рафинериите кои можат да преработуваат поширок спектар на сурова нафта, особено сорти со повисок принос на средни дестилати како дизелот, ќе имаат предност во новата пазарна средина.
Кризата ги издвојува конкурентните рафинерии
Најголемата промена, сепак, може да следи откако ќе заврши непосредниот шок врз снабдувањето.
Со приближувањето на глобалната побарувачка за нафта кон својот врв, рафинериите ќе мора да се натпреваруваат во услови на пониски цени и поизострена борба за маржа.
Wood Mackenzie оценува дека длабоката интеграција со петрохемиското производство ќе биде еден од главните фактори што ќе ги одвојуваат победниците од губитниците.
Рафинериите од втора генерација со хемиски приноси над 40% остваруваат значително повисоки нето-парични маржи од помалку интегрираните постројки.
До 2035 година, речиси 80% од најконкурентните рафинерии би можеле да бидат кинески постројки со висока петрохемиска интеграција.
Само интеграцијата, сепак, нема да биде доволна.
Околу 55% од рафинериите во светот моментално го надминуваат глобалниот референтен праг за енергетски интензитет. Најмалку конкурентните постројки воедно имаат тенденција да трошат и најмногу енергија, што ги прави инвестициите во ефикасност клучни и за профитабилноста и за намалување на емисиите.
По конфликтот следи нова битка
За азиските рафинерии, според Wood Mackenzie, кризата затоа не е само прашање на тоа како да се обезбеди доволно сурова нафта во услови на нарушени транспортни рути.
Станува збор за подготовка за пазар во кој нафтата може да биде поевтина, побарувачката послаба, а конкуренцијата посилна.
Wood Mackenzie веќе претходно предупреди дека продолженото нарушување на Ормускиот теснец може трајно да ги промени глобалните текови на енергија и да ја забрза диверзификацијата на увозниците.
Затоа, сегашниот скок на рафинериските маржи може да биде само привремен прозорец. За индустријата, вистинското прашање е што ќе остане откако ќе исчезне кризата: кои рафинерии ќе имаат доволно ниски трошоци, флексибилност и интеграција за да опстанат во свет со помала побарувачка за нафта.
Извор: WoodMac.com
