Соединетите Американски Држави и натаму се најголемиот светски производител на нафта, но истовремено остануваат и најголемиот потрошувач на овој енергенс, потврдува најновиот Статистички преглед на светската енергија за 2026 година. Податоците покажуваат дека, и покрај рекордното домашно производство, американската економија останува силно зависна од нафтата, додека растот на глобалната побарувачка сè повеќе се префрла кон земјите во развој, пред сè во Азија.
Според извештајот, американското производство на сурова нафта и кондензат достигнало рекордни 13,6 милиони барели дневно во 2025 година, што претставува речиси 16% од светското производство. Со тоа САД убедливо ја задржуваат првата позиција пред Русија, која произведува 10,2 милиони барели дневно, и Саудиска Арабија со 9,7 милиони барели дневно. Американското производство пораснало за 2,7 проценти во однос на претходната година, продолжувајќи го трендот на раст кој трае речиси две децении.
Сепак, уште поизразена е американската доминација кога се пресметува вкупното производство на течни јаглеводороди, категорија која покрај суровата нафта ги вклучува и течните деривати добиени од природниот гас (NGL). Во таа категорија, САД произведуваат 21,1 милиони барели дневно, односно речиси 21% од глобалното производство, што е речиси двојно повеќе од второпласираната Саудиска Арабија. Токму експанзијата на производството од шкрилци (shale) ја претвори Америка во најголем светски производител на природен гас и течни јаглеводороди.
Но, лидерството во производството не ја намалува зависноста од потрошувачката. Со 19,4 милиони барели дневно, САД остануваат најголемиот светски потрошувач на нафта, односно речиси 19% од глобалната побарувачка. Кина е втор најголем потрошувач со 17,4 милиони барели дневно, додека Индија е далеку зад нив со 5,6 милиони барели. Заедно, САД и Кина сочинуваат повеќе од една третина од светската потрошувачка на нафта.
Извештајот покажува дека тежиштето на растот на побарувачката постепено се поместува од развиените економии кон земјите во развој. Во 2025 година, дури 88% од глобалниот раст на потрошувачката доаѓа од земјите надвор од Организацијата за економска соработка и развој (OECD), при што азиско-пацифичкиот регион е главниот двигател. Во Европа побарувачката стагнира, а во Европската Унија дури бележи благ пад.
Според анализата, ваквите трендови потврдуваат дека енергетската транзиција не се одвива со исто темпо низ светот. Додека во развиените економии побарувачката за нафта се стабилизира, економскиот раст, индустријализацијата, зголемената моторизација и развојот на воздушниот транспорт во Азија и другите пазари во развој продолжуваат да ја зголемуваат глобалната потрошувачка на нафта.
Податоците исто така ја разоткриваат честата заблуда дека рекордното американско производство значи помала изложеност на глобалните ценовни шокови. И покрај историски високото производство и растечкиот извоз, САД остануваат интегрален дел од глобалниот нафтен пазар и продолжуваат силно да зависат од светските движења на понудата и побарувачката. Високото домашно производство не ја елиминира чувствителноста на американската економија на геополитички кризи или нарушувања во глобалните синџири на снабдување.
Заклучокот од извештајот е дека Соединетите Американски Држави остануваат клучниот фактор на глобалниот нафтен пазар, истовремено како најголем производител, најголем потрошувач и еден од најважните извозници на нафта и нафтени деривати. Иако светот постепено инвестира во обновливи извори на енергија, глобалната економија сè уште не покажува знаци на значително намалување на зависноста од нафтата.
Извор: Forbes.com
