И покрај рекордниот раст на обновливите извори на енергија, батериските системи и електрификацијата, светот сè уште останува силно зависен од фосилните горива. Тоа го покажува најновото, 75-то издание на Statistical Review of World Energy на Energy Institute, кое дава детален преглед на глобалните енергетски трендови во 2025 година.
Извештајот покажува дека глобалната потрошувачка на енергија продолжува да расте. Во текот на 2025 година вкупното снабдување со енергија се зголемило за 1,7% и надминало 600 ексаџули. Најголемиот дел од овој раст и понатаму доаѓа од употребата на фосилните горива, додека обновливите извори бележат силен напредок, но засега не успеваат целосно да ја заменат дополнителната побарувачка.
Фосилните горива сè уште обезбедуваат околу 86% од вкупното светско снабдување со енергија, додека остатокот го сочинуваат обновливите извори, нуклеарната и хидроенергијата. Поради тоа, глобалните емисии на јаглерод диоксид повторно се зголемиле, и тоа за 1,1% во споредба со претходната година.
Од друга страна, електричната енергија добива сè поважна улога во светската економија. Производството на електрична енергија во 2025 година пораснало за 3% и достигнало повеќе од 32.200 терават-часови. Растот е поттикнат од сè поголемата употреба на електрични возила, забрзаната изградба на дата-центри, зголемената побарувачка за климатизација и пошироката електрификација на индустријата и греењето. Само во Кина потрошувачката на електрична енергија се зголемила за околу 5%, што е еднакво на годишната потрошувачка на цела Германија.
Најголем напредок повторно бележи сончевата енергија. Производството на електрична енергија од фотоволтаични системи во текот на 2025 година пораснало за 30% и достигнало удел од 8,7% во глобалното производство на електрична енергија. Со тоа, соларната енергија речиси се изедначува со нуклеарната, која обезбедува 8,8% од светската електрична енергија, но расте значително побавно.
Обновливите извори на енергија сега обезбедуваат речиси една петтина од светското производство на електрична енергија, а заедно со хидроцентралите и нуклеарната енергија учествуваат со повеќе од 42% во глобалниот електроенергетски микс. Тоа значи дека нискојаглеродните извори веќе произведуваат повеќе електрична енергија од јагленот, чиј удел изнесува околу 33%.
Кина останува убедливо најголем светски инвеститор во сончевата енергија. Земјата располага со повеќе од половина од вкупниот инсталиран соларен капацитет во светот, додека зад неа следуваат САД, Индија и Германија.
Извештајот покажува и дека складирањето на електрична енергија станува една од најбрзо растечките индустрии. Инсталираниот капацитет на батериски системи достигнал речиси 302 гигавати, што претставува просечен годишен раст од речиси 66% во последната деценија. Речиси половина од светските батериски капацитети се наоѓаат во Кина.
За првпат, извештајот вклучува и податоци за потрошувачката на електрична енергија од дата-центрите, кои стануваат еден од најголемите нови потрошувачи на струја. Во 2025 година тие потрошиле 788 терават-часови електрична енергија, што претставува раст од речиси 20 проценти во однос на претходната година. Најголем дел од оваа потрошувачка е концентриран во САД, кои учествуваат со околу 40% од глобалната побарувачка на електрична енергија за дата-центри, пред сè поради експанзијата на вештачката интелигенција.
Во меѓувреме, производството на зелен водород продолжува да расте, но сè уште останува далеку од нивото потребно за значајно влијание врз декарбонизацијата. Во 2025 година биле произведени околу 317.000 тони зелен водород, што е повеќекратно повеќе отколку пред две години, но сепак претставува само мал дел од глобалната потрошувачка на водород, која изнесува околу 100 милиони тони годишно.
Сè повеќе домаќинства и компании инвестираат и во сопствено производство на електрична енергија преку покривни соларни системи. Нивниот вкупен инсталиран капацитет достигнал околу 1,2 теравати, што претставува речиси десеткратно зголемување во однос на пред една деценија.
Главниот заклучок од извештајот е дека светот истовремено минува низ две паралелни промени, енергетска транзиција и раст на вкупната потрошувачка на енергија. Обновливите извори бележат рекордни стапки на раст и постепено освојуваат поголем удел во производството на електрична енергија, но глобалната побарувачка расте толку брзо што фосилните горива и натаму остануваат доминантен извор на енергија. Според Energy Institute, натамошниот напредок ќе зависи од политиките на најголемите светски економии, забрзаните инвестиции во чисти технологии и побрзото намалување на употребата на јагленот, нафтата и природниот гас.
Извор: Energyinst.org
