Дали знаете дека купувањето на најевтиниот производ не е секогаш најисплатлива опција на долг рок? Колку енергија или вода троши апаратот? Колку долго трае пред да престане да работи? Дали може да се поправи? Ова се само некои од факторите што можат да направат голема разлика во текот на животниот век на еден производ.
Енергетски ефикасните производи го поттикнуваат напредокот, се поеколошки и заштедуваат пари.
Еве пет работи што треба да ги знаете за енергетски ефикасните производи:
1. Енергетски ефикасните производи им заштедуваат пари на потрошувачите
Целта е енергијата да биде подостапна. Благодарение на правилата на ЕУ за еко-дизајн и енергетско означување, производите мора да исполнуваат високи стандарди за енергетска ефикасност, што ги прави поевтини за потрошувачите во текот на нивниот животен век. Се проценува дека овие правила ѝ заштедуваат на секоја домаќинство во ЕУ во просек речиси 320 евра годишно (податоци за 2024 година). Тоа претставува околу 8% заштеда на сметките за енергија!
Заштедуваме енергија кога ги заменуваме старите, неефикасни апарати со понови и поефикасни модели. Ова важи за апаратите за домаќинство, но може значително да ги намали и енергетските трошоци во индустријата. На пример, електричните мотори учествуваат со 70% од вкупната потрошувачка на електрична енергија во индустријата во ЕУ.
Проектот EU-MORE има за цел да го забрза заменувањето на старите, неефикасни електрични мотори со нови, модерни мотори што трошат помалку енергија и траат подолго. Доколку се заменат сите стари мотори, побарувачката за електрична енергија би се намалила за 25 TWh годишно — што е еднакво на половина од вкупната потрошувачка на електрична енергија во Португалија во 2023 година!
Важно е да се нагласи: никого не го обврзуваат да ги замени старите или постојните апарати; правилата на ЕУ се однесуваат само на новите производи што се продаваат.
2. Енергетски ефикасните производи ја поттикнуваат иновацијата
Технолошкиот напредок овозможува апаратите постојано да стануваат поефикасни. Машините за сушење алишта што се продаваат во Европа сè почесто користат технологии како топлински пумпи, кои трошат приближно половина од енергијата во споредба со традиционалните сушари.
Законодавството на ЕУ поставува високи стандарди што ја поттикнуваат иновацијата. Осветлувањето е добар пример. Светлодиодните (LED) сијалици се користат сè повеќе и денес се меѓу најефикасните технологии за осветлување на домовите. LED сијалиците трошат 90% помалку енергија од класичните сијалици со вжарено влакно што ги заменија!
Воопшто, Европската Унија ги утврдува само барањата за перформанси; на производителите им е оставено да одлучат како и со кои технологии ќе произведат усогласен производ. За да се обезбеди фер конкуренција, сите производители, и во и надвор од ЕУ, мора да ги почитуваат истите правила.
3. Енергетски ефикасните производи нудат високи перформанси
Енергетски ефикасните производи нудат исто, или дури и подобро, ниво на перформанси во споредба со „конвенционалните“ производи. Често користат напредни технологии, како сензори, кои му овозможуваат на уредот да го прилагоди нивото на работа и да не работи со полн капацитет кога тоа не е потребно.
Овие производи имаат и автоматски режими за исклучување и заштеда на енергија, со што ја намалуваат потрошувачката без да ја нарушат ефикасноста.
До 2030 година, енергијата што ја трошат уредите во режим на „подготвеност“ (standby) би можела да се намали за износ еднаков на двегодишната потрошувачка на електрична енергија на цела Малта.
4. Енергетски ефикасните производи помагаат да го намалиме јаглеродниот отпечаток
Со преминување кон почисти извори на енергија, не само што ја штитиме животната средина, туку ги намалуваме и цените на енергијата и зависноста од увоз.
Енергетскиот систем на ЕУ сè уште во голема мера се потпира на загадувачки фосилни горива. Во 2024 година, речиси една четвртина од електричната енергија во ЕУ била произведена од фосилни горива, кои најчесто се увезуваат и се скапи.
Иако сè поголем дел од електричната енергија во Европа доаѓа од обновливи извори, нејзиното производство, пренос, дистрибуција и складирање сепак имаат трошоци.
Затоа, додека продолжуваме со воведување обновливи извори, исклучително е важно енергијата што ја трошиме да ја користиме што е можно поекономично. Секој заштеден киловат-час е енергија што не мора да се увезува, субвенционира, произведува и транспортира. Поради тоа, правилата на ЕУ бараат компаниите да произведуваат апарати со помала потрошувачка на енергија.
Резултатите се јасни: се проценува дека енергетските ознаки и правилата за еко-дизајн на ЕУ ќе заштедат околу 230 милиони тони нафтен еквивалент енергија до 2030 година. Тоа е доволно за греење на 115 милиони домови во текот на една цела година!
5. Енергетски ефикасните производи со енергетски ознаки им нудат јасни информации на потрошувачите
Веројатно сте ги забележале зеленo-црвените енергетски ознаки со скала од A до G на апаратите во продавниците.
Тие даваат јасни информации за количината на енергија што ја користат производите, со што им овозможуваат на потрошувачите да донесат информирана одлука при купување. Ознаките важат за повеќе видови производи — од секојдневни апарати за домаќинство и паметни телефони, до осветлување и автомобилски гуми.
Во едно неодамнешно истражување на ЕУ, три четвртини од испитаниците изјавиле дека енергетската ознака влијаела на нивниот избор на апарат во последните пет години.
Ознаките исто така ги мотивираат производителите да продолжат да развиваат нови технологии, нудејќи поширок избор на енергетски штедливи апарати, што на крајот им носи поголем избор и заштеда на потрошувачите. Добар пример се домашните фрижидери, кај кои потрошувачката на електрична енергија се намалила за повеќе од половина во последните 30 години.
Енергетската ознака на ЕУ не се користи само во земјите-членки, туку и во некои соседни држави, како Норвешка и Турција. Од нејзиното воведување во 1979 година, таа била копирана или послужила како инспирација за слични ознаки во многу делови од светот.
Заклучок
Правилата на ЕУ за енергетска ефикасност им помагаат на потрошувачите да заштедат пари, ѝ помагаат на индустријата да иновира и придонесуваат ЕУ да ги постигне своите климатски и енергетски цели. Правилата за еко-дизајн и еко-означување, на пример, ја ограничуваат потрошувачката на енергија и влијанието врз животната средина на производите.
Енергетски ефикасните производи исто така придонесуваат за пониски сметки за енергија, што е главна цел на Акцискиот план за достапна енергија и планот со 7 точки за намалување на цените на енергијата.
Намалувањето на потрошувачката на енергија кај производите и апаратите го олеснува притисокот врз електроенергетските мрежи и ги намалува инвестициските трошоци.
На крајот, најефикасната енергетска практика е да трошиме помалку енергија секогаш кога тоа е можно.
Извор: Европска комисија
