Производството на електрична енергија од гасни централи годинава е намалено во шест значајни енергетски пазари, и тоа, Велика Британија, Холандија, Турција, Јапонија, Јужна Кореја и Кина. И покрај намаленото производство од гас, вкупното производство на електрична енергија во овие земји пораснало, што укажува дека обновливите извори, нуклеарната енергија, хидроцентралите и јагленот преземаат дел од улогата на гасот, анализира Ројтерс.
Трендот отвора прашања за идната побарувачка на природен гас, особено во услови кога големите извозници на течен природен гас (ЛНГ) инвестираат милијарди долари во нови капацитети, очекувајќи дека растот на потрошувачката на електрична енергија ќе доведе и до долгорочно зголемување на употребата на гас.
Според податоците на истражувачкиот центар „Ембер“, уделот на гасот во производството на електрична енергија се намалува во сите шест пазари, кои се значајни за сегашната и идната потрошувачка на овој енергент. Промените се случуваат во период на нарушувања на глобалното снабдување и повисоки цени на енергенсите, поврзани со војната на Блискиот Исток.
Уделот на гасот достигнува рекордно ниски нивоа
Во Холандија, каде што се наоѓа еден од главните европски центри за тргување со гас, уделот на гасните електрани во производството на електрична енергија во првите девет месеци од 2026 година паднал на нешто помалку од 32%. Тоа е најниско ниво за овој период откако се води евиденција, наспроти речиси 60% во истиот период во 2020 година и околу 40% во 2022 година.
Во Велика Британија, затворањето на последната електрана на јаглен кон крајот на 2024 година се сметаше за фактор што би можел да ја зголеми употребата на гас. Наместо тоа, неговиот удел во производството на електрична енергија годинава се намалил на 29%, во споредба со околу 41% во истиот период во 2022 година.
Значителен пад има и во Турција, која претходно се сметаше за пазар со потенцијал за раст на потрошувачката на гас, поради развојот на индустријата. Уделот на гасот во производството на електрична енергија годинава се спуштил на нешто помалку од 11%, додека во 2021 година во просек изнесувал 32%. Токму во 2021 година производството на електрична енергија од гас во Турција достигнало рекордно ниво.
Промените се видливи и во Азија. Во Јапонија, еден од најголемите светски увозници на ЛНГ, уделот на гасот во производството на електрична енергија годинава изнесува 28,4%, првпат паѓајќи под 30%. За споредба, во 2022 година бил околу 35%, а во 2019 година речиси 40%. Намалувањето се поврзува со растот на производството од обновливи извори и со постепеното зголемување на производството во нуклеарните електрани.
Во Јужна Кореја, уделот на гасот се намалил на нешто помалку од 29%, што е најниско ниво во последните неколку години. Во Кина, тој изнесува само 3,07%, што претставува рекордно ниска вредност.
Обновливите извори и хидроенергијата го намалуваат притисокот врз гасот
Падот не се однесува само на уделот на гасот, туку и на вкупното количество електрична енергија произведено во гасните електрани. Во сите шест анализирани земји, производството од гас годинава е намалено во однос на 2025 година, иако вкупното производство на електрична енергија во овие пазари пораснало.
Во Европа, зголеменото производство од обновливи извори, заедно со развојот на батериските системи за складирање електрична енергија, им овозможува на електроенергетските системи да обезбедат повеќе електрична енергија со помала употреба на гас.
Во Турција, повисокото производство од хидроцентралите, кое достигнало највисоко ниво во последните повеќе од пет години, придонело за намалување на потребата од гасни електрани.
Во азиските пазари, пак, производителите ја зголемиле употребата на електраните на јаглен, кој во дадените околности бил поевтина алтернатива. На снабдувањето со гас дополнително влијаеле војната на САД и Израел против Иран и последователното намалување на испораките на ЛНГ од Катар.
Овие промени укажуваат дека електроенергетските системи сè повеќе можат да го покриваат растот на потрошувачката преку комбинација од различни извори, без истовремено да ја зголемуваат употребата на природен гас.
Предизвик за извозниците на ЛНГ
За производителите и извозниците на ЛНГ, ваквиот развој претставува ризик, бидејќи новите извозни капацитети се планираат врз основа на очекувањата за долгорочен раст на побарувачката. Во меѓувреме, дел од најголемите потрошувачи на гас наоѓаат начини да го зголемат производството на електрична енергија со помало потпирање на овој енергент.
Според анализата на Ројтерс, природниот гас и натаму ќе има важна улога во стабилноста и сигурноста на електроенергетските системи, особено кога производството од обновливи извори е недоволно. Сепак, неговата улога може сè повеќе да се насочува кон обезбедување резервен и флексибилен капацитет, наместо кон постојан раст на производството.
Тоа е важна разлика за индустријата: гасот може да остане неопходен за сигурно снабдување, но да се користи поретко за производство на електрична енергија. Доколку овој тренд се прошири и на други пазари, предизвикот за индустријата нема да биде само обезбедувањето доволно количества гас, туку и наоѓањето доволна побарувачка за планираните нови капацитети за снабдување.
Извор: Ројтерс
