Рекордно ниските водостои на најголемите европски реки предизвикуваат сериозни нарушувања во производството на електрична енергија, речниот транспорт и индустријата, зголемувајќи ја загриженоста дека екстремните климатски услови ќе имаат сè поголеми економски последици низ континентот.
Топлотните бранови и долготрајната суша, кои ја погодија Европа ова лето, значително го намалија протокот на Дунав, Рајна и По, доведувајќи до ограничување на производството во хидроелектраните и нуклеарните централи, нарушување на транспортот на жито, нафта и други суровини, како и до намалување на приходите на енергетските компании.
„Проблемот повеќе не е ограничен на еден регион, туку ја зафаќа речиси цела Европа. Ако ваквиот тренд продолжи, ќе мора или да прифатиме поголем ризик од прекини во снабдувањето со електрична енергија или значително повеќе да инвестираме во енергетската инфраструктура“, изјави Алесандро Арменија, аналитичар во компанијата Kpler.
Намалено производство во Србија, Унгарија и Романија
Најсилно погодени се енергетските капацитети долж Дунав.
Во Србија, производството во хидроелектраната „Ѓердап 1“, најголемата во земјата, е намалено на само 20% од инсталираниот капацитет, поради рекордно нискиот водостој. Истовремено, државната електростопанска компанија ЕПС соопшти дека недостигот од вода влијае и врз системите за ладење на термоелектраните „Костолац“, поради што и нивното производство е ограничено.
Во Унгарија, нуклеарната централа „Пакш“, која обезбедува речиси половина од електричната енергија во земјата, ќе биде привремено исклучена бидејќи нивото на Дунав не обезбедува доволно вода за безбедно ладење на реакторите.
Слична ситуација има и во Романија, каде што нуклеарната електрана Чернавода веќе исклучи еден реактор, а се очекува и вториот да биде повлечен од мрежата, што привремено би ја лишило земјата од околу 20% од домашното производство на електрична енергија.
И Франција во изминатиот период беше принудена да го намали производството во дел од своите нуклеарни централи поради високите температури на реките и недоволниот водостој.
Речниот транспорт станува сè понесигурен
Последиците не се ограничени само на енергетскиот сектор.
Нискиот водостој на Дунав ги попречува испораките на жито од Романија, еден од најголемите европски извозници на земјоделски производи. Според консултантската компанија AGRIColumn, повеќе речни пристаништа веќе не можат да примаат баржи, додека во функција остануваат само терминалите поблиску до Црното Море.
Поради тоа, земјоделците се принудени да користат камионски транспорт, што ги зголемува логистичките трошоци и може да изврши притисок врз откупните цени.
Слични проблеми има и на Рајна. Пристаништето Ротердам, најголемото во Европа, соопшти дека количината на товар што се транспортира кон внатрешноста на континентот преку реката е околу 10% под вообичаеното ниво за овој период од годината.
Најпогодени се танкерите за нафта и хемиски производи, како и бродовите за превоз на рефусен товар, бидејќи поради поголемиот газ им е потребно подлабоко речно корито.
Климатските промени веќе ги намалуваат корпоративните приходи
Екстремните временски услови веќе се одразуваат и врз финансиските резултати на енергетските компании.
Австрискиот производител на електрична енергија Verbund, кој околу 85% од струјата ја добива од хидроелектрани, соопшти дека сушата му ги намалила приходите за околу 370 милиони евра во првата половина од годинава во споредба со година со просечни хидролошки услови.
Француската EDF предупреди дека очекува оперативната добивка во 2026 година да биде околу 10% пониска, поради комбинацијата од ниски цени на електричната енергија и намаленото производство во услови на топлотни бранови.
Во Италија, сливот на реката По веќе се соочува со сериозен недостиг од вода, што претставува закана и за производството на ориз, снабдувањето со вода за пиење и производството на електрична енергија од хидроцентралите.
Климатскиот ризик станува енергетски ризик
Сè почестите екстремни суши покажуваат дека климатските промени повеќе не претставуваат само еколошки предизвик, туку директно влијаат врз енергетската безбедност, транспортната инфраструктура и економската активност во Европа.
Со оглед на тоа што континентот се затоплува побрзо од кој било друг регион во светот, експертите предупредуваат дека ќе бидат потребни значително поголеми инвестиции во отпорноста на енергетските системи, управувањето со водните ресурси и модернизацијата на инфраструктурата за да се намали влијанието од сè почестите екстремни временски услови.
Извор: Ројтерс
