Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) предупреди дека новата ескалација на конфликтот меѓу САД и Иран и повторното ограничување на поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец создаваат сериозни ризици за глобалното снабдување со нафта и природен гас.
Во ретко јавно соопштение, објавено во текот на вчерашниот ден, извршниот директор на ИЕА, Фатих Бирол, изјави дека агенцијата внимателно ја следи состојбата на енергетските пазари и нагласи дека „нема простор за самозадоволство кога станува збор за безбедноста на снабдувањето со нафта“.
„Ескалацијата на непријателствата што влијае врз Ормускиот Теснец и врз енергетската инфраструктура во регионот ги зголемува ризиците за снабдувањето и неизвесноста на пазарите“, порача Бирол.
Ормускиот Теснец повторно под притисок
Ормускиот Теснец е една од најважните светски енергетски артерии, преку која вообичаено минува околу 20% од светската трговија со сурова нафта, како и значителни количини течен природен гас (ЛНГ).
По обновените американски воздушни напади врз Иран и меѓусебните напади во регионот, пловидбата низ теснецот повторно е сериозно ограничена. Во последните денови Иран нападна неколку танкери, додека бројот на бродови што транзитираат низ теснецот значително се намали.
ИЕА оценува дека единствено целосно и безусловно отворање на Ормускиот Теснец може да спречи понатамошно влошување на глобалната енергетска безбедност.
Подготвени нови интервенции на пазарот
Агенцијата потсети дека уште на почетокот на кризата го координираше најголемото ослободување на стратешки нафтени резерви во својата историја.
Од планираните 400 милиони барели итни резерви, досега на пазарот се пуштени околу 290 милиони барели, додека земјите членки и понатаму располагаат со повеќе од една милијарда барели државни резерви, кои можат да бидат активирани доколку кризата дополнително се продлабочи.
Ова отвора можност ИЕА повторно да интервенира на пазарот со ново ослободување на стратешките резерви доколку блокадата на Ормускиот Теснец продолжи.
Раст на цените и ризици за Европа
По краткото намалување на цените по привременото примирје во јуни, цената на суровата нафта повторно порасна. Брент достигна околу 90 долари за барел, откако претходно беше паднат на околу 70 долари.
Според ИЕА, дополнителен проблем претставува фактот што пазарите на дизел и бензин се значително позатегнати од самиот пазар на сурова нафта. Во северозападна Европа премијата на дизелот достигна рекордни нивоа, при што неговата цена надмина 170 долари за барел.
Во исто време, Европа има потешкотии да ги наполни складиштата со природен гас пред претстојната зима, бидејќи испораките од Блискиот Исток се намалени поради конфликтот.
Нов ризик и во Црвеното Море
Дополнителна неизвесност создаваат и заканите на јеменските Хути дека ќе воведат „поморско ембарго“ кон саудиските пристаништа на Црвеното Море.
Тоа би можело да го загрози и транспортот преку теснецот Баб ел-Мандеб, кој во последните месеци стана клучна алтернативна рута за извоз на саудиска нафта кога пловидбата низ Ормускиот Теснец е нарушена.
Според податоците на компанијата Kpler, Саудиска Арабија за време на конфликтот извезувала околу 5 милиони барели дневно преку пристаништето Јанбу на Црвеното Море, во споредба со околу 7 милиони барели дневно пред почетокот на воените дејства.
ИЕА предупредува дека евентуални нарушувања и на оваа рута дополнително би ја зголемиле неизвесноста на светските енергетски пазари и би можеле да предизвикаат нов раст на цените на нафтата, гасот и нафтените деривати.
Извор: Financial Times
