Иако Германија важи за една од водечките европски земји во производството на електрична енергија од ветер и сонце, германските домаќинства и натаму плаќаат една од највисоките цени за струја во Европската Унија.
Според најновите анализи на енергетскиот тинк-тенк „Ембер“, дури 59% од вкупното производство на електрична енергија во Германија во 2025 година потекнувало од чисти извори. Земјата произвела повеќе струја од ветер и сонце од која било друга членка на ЕУ, учествувајќи со повеќе од една четвртина од вкупното европско производство од овие извори.
Од донесувањето на Законот за обновлива енергија во 2000 година, уделот на ветерната и соларната енергија во германскиот енергетски систем пораснал од помалку од два проценти на речиси 45% минатата година. Во исто време, употребата на јаглен значително се намалила, од повеќе од половина од вкупното производство на електрична енергија, на само 21%.
Сепак, и покрај овој напредок, цената на електричната енергија за граѓаните останува висока. Според анализата на енергетската компанија „1KOMMA5°“, просечната цена на струјата во ЕУ во втората половина на 2025 година изнесувала 0,29 евра за киловат-час, додека во Германија таа достигнала 0,39 евра.
Тоа значи дека едно просечно германско домаќинство плаќа околу 150 евра повеќе годишно во споредба со европскиот просек, додека семејствата со поголема потрошувачка издвојуваат и до 500 евра дополнително.
Најскапа струја во ЕУ има Ирска со 0,40 евра за киловат-час, додека Германија е веднаш зад неа. Најниски цени се регистрирани во Унгарија, Малта и Бугарија.
Зошто струјата е сè уште скапа?
Главната причина, според експертите, лежи во таканаречениот „мерит ордер“ принцип, според кој цената на електричната енергија ја одредува најскапиот енергетски извор што е потребен за задоволување на побарувачката.
Тоа значи дека, иако обновливите извори произведуваат сè повеќе струја, Германија и понатаму мора да користи гасни и јаглени електрани кога производството од ветер и сонце не е доволно. Токму тие фосилни горива ја одредуваат крајната цена на електричната енергија.
За разлика од Германија, Шпанија успеа значително да го намали влијанието на фосилните горива врз цената на струјата, благодарение на поголемото учество на хидроенергијата и нуклеарната енергија во својот енергетски микс.
Дополнителен предизвик за Германија претставува и затворањето на нуклеарните електрани. По укинувањето на нуклеарната енергија, земјата мораше брзо да ја надомести изгубената стабилна енергија преку забрзано воведување обновливи извори или преку поголема употреба на фосилни горива.
Проблемот со вишокот зелена енергија
Иако звучи парадоксално, Германија често произведува повеќе зелена енергија отколку што мрежата може да пренесе и искористи. Во периоди со силен ветер и сончево време, дел од произведената струја мора намерно да се исклучи бидејќи електроенергетската инфраструктура не може да ја апсорбира.
Само минатата година Германија потрошила околу 435 милијарди евра за компензации поврзани со ограничување на производството од обновливи извори и балансирање на системот.
Експертите предупредуваат дека европската електроенергетска мрежа е изградена за централизирани електрани, а не за голем број ветерни и соларни капацитети кои често се наоѓаат во оддалечени региони.
Како едно од можните решенија се посочуваат батериските системи за складирање енергија. Иако капацитетите за складирање во ЕУ значително пораснале во последните години, аналитичарите сметаат дека Европа е сè уште далеку од потребното ниво за целосна енергетска транзиција.
Даночните давачки дополнително ја зголемуваат цената
Освен зависноста од фосилни горива и ограничувањата на мрежата, значителен дел од цената на струјата во Германија произлегува и од високите мрежни такси и даноци.
Според „1KOMMA5°“, без овие давачки цената на електричната енергија во Германија би изнесувала околу 0,26 евра за киловат-час, што би ја направило поевтина од струјата во Белгија, Луксембург и Холандија.
Експертите сметаат дека со подобро управување со електроенергетскиот систем и поефикасно користење на батериските капацитети, Германија би можела значително да ги намали трошоците и да ја искористи целосната предност од обновливата енергија.
Цени на електрична енергија за домаќинствата во ЕУ во 2025 година (евра по kWh)
| Држава | Цена на струја (€/kWh) |
|---|---|
| Ирска | 0,40 |
| Германија | 0,39 |
| Белгија | 0,35 |
| Данска | 0,33 |
| Австрија | 0,33 |
| Чешка | 0,32 |
| Италија | 0,30 |
| Романија | 0,29 |
| Кипар | 0,28 |
| Шведска | 0,27 |
| Полска | 0,27 |
| Шпанија | 0,27 |
| Луксембург | 0,27 |
| Франција | 0,26 |
| Холандија | 0,26 |
| Латвија | 0,25 |
| Португалија | 0,24 |
| Грција | 0,24 |
| Естонија | 0,23 |
| Финска | 0,23 |
| Словенија | 0,21 |
| Литванија | 0,20 |
| Словачка | 0,19 |
| Хрватска | 0,17 |
| Бугарија | 0,14 |
| Малта | 0,13 |
| Унгарија | 0,11 |
Извор: Euronews.com
