Организацијата за транспорт и животна средина (T&E) бара Европската унија значително да ги заостри условите за доделување субвенции за електрични возила, предлагајќи финансиската поддршка да биде резервирана исклучиво за возила со батерии произведени во ЕУ.
Предлогот доаѓа во контекст на новиот Закон за забрзување на индустријата (Industrial Acceleration Act – IAA), кој Европската комисија го претстави во март, со цел да се олеснат процедурите, да се забрза издавањето дозволи и да се привлечат инвестиции во клучните сектори на чиста енергија, особено во производството на батерии за електрични возила.
Од T&E оценуваат дека иницијативата е „солиден почеток“, но предупредуваат дека без суштински измени постои ризик таа да остане само формална рамка без реално влијание врз развојот на европската индустрија.
Клучното барање на организацијата е јасно: сите електрични возила, вклучително и малите модели, да имаат пристап до субвенции и даночни олеснувања само доколку користат батерии и основни компоненти произведени во ЕУ. Според нив, не е доволно деловите да потекнуваат од земји со кои Унијата има договори за слободна трговија, а особено се нагласува дека возилата со кинески батерии не треба да се сметаат за „европски“.
Покрај тоа, T&E повикува фокусот да се стави на стратешките сегменти од индустријата, како што се батериите, електрониката, моторите, чиповите и софтверот, наместо на помалку значајни компоненти. Целта е да се изгради отпорен и конкурентен ланец на снабдување.
Организацијата исто така предупредува дека Европа мора да развие капацитети во сите фази од производството на батерии, од суровини до рециклирање. Особено се истакнува недостигот на прекурсорски катоден материјал, кој е клучен за одржливо производство.
Дополнително, се предлага од 2032 година да се воведат стимули за критични суровини, анодни и катодни материјали, како и за користење рециклирани компоненти во батериите.
Во однос на странските инвестиции, T&E бара построги правила и нивна примена и на веќе најавените проекти, со цел да се спречи заобиколување на регулативата. Истовремено, се инсистира странските компании да користат локални синџири на снабдување, наместо да се потпираат на увоз.
Организацијата предлага и проширување на правилата за употреба на „зелен“ челик и алуминиум на сите видови возила, не само електричните – со обврска тие материјали да бидат произведени во Европа.
Според T&E, без вакви мерки Европската унија ризикува да остане зависна од трети земји и да не успее да изгради самостоен и конкурентен индустриски екосистем во секторот на батерии и електрична мобилност.
Со оваа иницијатива, дебатата за индустриската политика и економската безбедност на ЕУ дополнително се засилува, отворајќи прашања за балансот меѓу отворените пазари и стратешката автономија.
Извор: Transportenvironment.org
