Косово треба што поскоро да се вклучи во регионалните проекти за течен природен гас (ЛНГ) доколку сака да ја зајакне енергетската сигурност и да привлече нови странски инвестиции, порача економскиот советник во Амбасадата на САД во Приштина, Мика Савиџ.
Во интервју за КосоваПрес, Савиџ оцени дека стабилното снабдување со енергија е еден од клучните предуслови за економски развој и за доаѓање на нови инвеститори во земјата.
„Американските компании гледаат потенцијал во Косово поради младата и образувана работна сила, но за нив е од суштинско значење да имаат сигурно снабдување со електрична енергија. Без тоа, постои ризик Косово да остане без значајни инвестиции“, изјави Савиџ.
Тој потсети дека во февруари годинава дванаесет земји од Источна Европа потпишаа декларација за зајакнување на безбедноста на снабдувањето со природен гас, како дел од напорите за намалување на зависноста од рускиот гас. Според него, во рамки на овие иницијативи се планира изградба на регионална гасна инфраструктура која ќе ги опфати речиси сите земји од Западен Балкан.
Лигнитот останува важен, но не е доволен
Говорејќи за улогата на домашните енергетски ресурси, Савиџ нагласи дека лигнитот и понатаму ќе има значајно место во енергетскиот систем на Косово, но предупреди дека потпирањето само на еден извор на енергија носи сериозни ризици.
„Вистинската енергетска сигурност се гради преку разновидни извори на енергија. Не станува збор за избор меѓу јаглен и гас, туку за обезбедување доволно и сигурни енергетски капацитети за идниот развој на државата“, рече тој.
Според него, поголемата диверзификација ќе ја намали зависноста од увоз на електрична енергија и ќе обезбеди поголема отпорност на ценовни шокови и нарушувања на пазарот.
Вашингтон ја поддржува и гасификацијата на јагленот
САД ја поддржуваат и можноста за примена на технологија за гасификација на јагленот, процес со кој лигнитот се претвора во синтетички гас што може да се користи за производство на електрична енергија, горива и различни индустриски производи.
Савиџ истакна дека американски компании веќе ги разгледуваат техничките и економските можности за вакви проекти во Косово, кое располага со значителни резерви на лигнит.
Сепак, додаде дека ниту една технологија сама по себе не може да биде долгорочно решение и дека е потребен избалансиран енергетски микс.
Обновливите извори добиваат сè поголемо значење
Американскиот дипломат ја потврди поддршката за развојот на обновливите извори на енергија, оценувајќи дека тие ќе имаат сè поголема улога во задоволувањето на идните енергетски потреби.
Притоа го издвои проектот за складирање електрична енергија со батериски системи, кој се реализира преку програмата на американската Корпорација за милениумски предизвици (MCC). Вредноста на американската поддршка изнесува 202 милиони долари, додека Владата на Косово обезбедува дополнителни 34 милиони долари.
Проектот треба да придонесе за поголема стабилност на електроенергетската мрежа, намалување на трошоците и полесна интеграција на новите капацитети од обновливи извори.
Над 735 милиони евра за увоз на струја за четири години
Савиџ предупреди дека Косово во изминатите четири години потрошило околу 735 милиони евра за увоз на електрична енергија, од кои 259 милиони евра само во текот на 2025 година.
Според него, ваквата зависност од увоз ја изложува земјата на нестабилност на регионалните пазари и непредвидливи трошоци, особено во периоди на зголемена побарувачка.
„Клучното прашање е дали Косово ќе обезбеди сопствени и предвидливи извори на енергија или ќе продолжи да зависи од увоз по цени кои не може да ги контролира“, рече тој.
Времето за одлука е сега
Осврнувајќи се на регионалните енергетски проекти, Савиџ посочи дека гасоводот што ќе го поврзува терминалот за ЛНГ во Александруполис, Грција, со Македонија е во завршна фаза на реализација.
Тој предупреди дека дел од идните транспортни капацитети веќе се резервирани од соседните земји и оцени дека Косово треба навремено да донесе одлуки за своето учество во регионалните проекти.
Американската страна позитивно гледа и на можноста Косово во иднина да се поврзе со планираниот гасен терминал во Валона, Албанија.
„Одлуките што се носат денес ќе имаат долгорочно влијание врз енергетската иднина на Косово. Енергетската сигурност е прашање на национална сигурност и затоа е потребен стратешки пристап кој ќе ги комбинира домашните ресурси, природниот гас и обновливите извори на енергија“, порача Савиџ.
Извор: KosovaPress.com
