Обновливите извори на енергија стануваат стратешка алатка за справување со глобалната енергетска криза и зајакнување на националната безбедност, покажува најновиот извештај на Меѓународната агенција за обновлива енергија (ИРЕНА).
Во документот „Од енергетска криза до енергетска безбедност“, ИРЕНА истакнува дека тековните геополитички тензии, особено конфликтот на Блискиот Исток, доведоа до сериозни нарушувања на глобалните енергетски пазари, со нагло зголемување на цените на нафтата и гасот и силно влијание врз економиите, инфлацијата и снабдувачките синџири. Најголем товар од кризата, според извештајот, ќе поднесат најранливите категории на население.
Според ИРЕНА, земјите кои навремено инвестирале во обновлива енергија веќе покажуваат поголема отпорност. Примери за тоа се Шпанија и Португалија, но и Кина, Индија и Пакистан, каде што растот на соларната, ветерната енергија и електричните возила ја намалува зависноста од увоз на фосилни горива.
Глобално, само во 2025 година се додадени 692 гигавати нов капацитет од обновливи извори, што е рекордно ниво. Дополнително, повеќе од 85–90% од новите проекти за обновлива енергија веќе се поевтини од фосилните алтернативи. Трошоците за соларна енергија се намалени за 87% од 2010 година, за ветерна за 55%, а за батериско складирање дури за 93%.
„Актуелната криза јасно ја покажува стратешката важност на обновливите извори како прашање на национална безбедност“, изјави генералниот директор на ИРЕНА, Франческо Ла Камера. „Постои можност владите да преземат мерки што ќе обезбедат долгорочна стабилност, преку забрзување на инвестициите во обновлива енергија и електрификација.“
Конкретни препораки за владите
Извештајот дава јасни насоки за креаторите на политики, поделени на краткорочни, среднорочни и долгорочни мерки.
На краток рок, ИРЕНА препорачува:
- забрзано воведување дистрибуирани обновливи системи (особено за здравство и критична инфраструктура),
- користење јавни кампањи за намалување на потрошувачката,
- воведување тарифни модели според време на користење,
- финансиски стимулации за електрификација,
- развој на соларни мини-мрежи со батерии во оддалечени области.
Среднорочните мерки вклучуваат забрзување на проектите за обновлива енергија и мрежна инфраструктура, зголемување на капацитетите за складирање енергија и подобрување на условите за инвестиции.
На долг рок, ИРЕНА нагласува потреба од стабилни политики што ќе привлечат инвестиции, ќе ја намалат зависноста од увоз и ќе овозможат развој на домашни синџири на снабдување, како и интеграција на електрификацијата во националните стратегии.
Според ИРЕНА, кризата повторно ја нагласува слабоста на системите што зависат од фосилни горива и ја отвора можноста за забрзана енергетска транзиција.
Обновливите извори, комбинирани со складирање енергија, веќе овозможуваат стабилно снабдување 24/7 по пониски цени од многу фосилни технологии, што ги прави клучен фактор за долгорочна енергетска сигурност и економска стабилност.
Пораката на ИРЕНА е јасна – инвестициите во обновлива енергија повеќе не се само еколошка опција, туку неопходност за стабилна и безбедна иднина.
Извор: Irena.org
