Брисел. 13 април 2026 – Европската Унија се соочува со сериозен енергетски и економски удар како директна последица од кризата на Блискиот Исток, предупреди претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, по денешната седница на Колегиумот на ЕУ.
Таа истакна дека за само 44 дена од почетокот на конфликтот, трошоците на ЕУ за увоз на фосилни горива се зголемиле за над 22 милијарди евра, без притоа да се обезбедат дополнителни количини енергија. Според неа, ова е јасен показател за длабоката зависност на Европа од надворешни извори и за ранливоста на европската економија во услови на геополитички тензии.
Особена загриженост, како што нагласи Фон дер Лајен, предизвикува ситуацијата со Ормускиот Теснец, каде што нарушената пловидба има директни последици врз глобалното снабдување со нафта и гас. „Она што се случува на Блискиот Исток не е далечна криза, граѓаните ја чувствуваат веднаш, преку цените на горивата, храната и сметките за енергија“, изјави таа.
Во овој контекст, Европската комисија подготвува пакет итни мерки што ќе биде презентиран на следниот состанок на лидерите на ЕУ. Во фокусот е засилена координација меѓу земјите членки, особено во делот на заедничко купување гас и управување со резервите, со цел да се избегне меѓусебна конкуренција и дополнителен раст на цените. Паралелно, се разгледуваат и механизми за таргетирана поддршка на најранливите домаќинства и економски сектори, како и поголема флексибилност во правилата за државна помош.
Фон дер Лајен нагласи дека покрај краткорочните мерки, Унијата мора да извлече поуки и да забрза со структурните промени во енергетскиот систем. Таа посочи дека ова е втора голема криза поврзана со фосилни горива во последните неколку години, што дополнително ја потврдува потребата од намалување на зависноста од увоз на нафта и гас.
Според неа, долгорочно решение е забрзана транзиција кон домашни извори на енергија, пред сè обновливи извори и нуклеарна енергија, кои обезбедуваат поголема стабилност, предвидливост и независност. Во моментов тие учествуваат со повеќе од 70% во производството на електрична енергија во ЕУ, но потребни се дополнителни инвестиции и подобра инфраструктура за нивна целосна интеграција.
Во таа насока, Европската комисија ќе инсистира на забрзување на инвестициите во електрични мрежи, складирање на енергија и електрификација на индустријата, транспортот и домаќинствата. Истовремено, ќе се работи и на привлекување на приватен капитал, бидејќи јавните средства нема да бидат доволни за трансформацијата што следи.
„Плаќаме висока цена за нашата зависност од фосилни горива. Единствениот одржлив излез е модернизација и изградба на енергетски систем што ќе се потпира на домашни, чисти извори“, порача Фон дер Лајен.
Извор: Европска комисија
