Глобалниот пазар на природен гас се соочува со сериозен шок кој може да има подлабоки последици од актуелните турбуленции на нафтените пазари, предупредуваат аналитичарите на Голдман Сакс. Додека вниманието на јавноста е насочено кон цената на нафтата поради конфликтот со Иран, експертите од оваа инвестициска банка укажуваат дека кризата со течниот природен гас (ЛНГ) тивко се продлабочува и носи ризици за глобалната економија, особено пред претстојната зима.
Во анализа презентирана во нивниот подкаст, Саманта Дарт, ко-раководител за глобални истражувања на суровини во банката, истакнува дека пазарот на гас функционира поинаку од нафтениот, пред сè поради силната сезонска побарувачка. Природниот гас е клучен енергенс за греење, производство на електрична енергија и индустриски процеси, а земјите имаат ограничен временски прозорец, до октомври, за да ги наполнат складиштата пред зимските месеци. Во такви услови, секое нарушување на снабдувањето создава силен притисок врз цените и бара брза реакција од пазарот.
Ситуацијата дополнително се влоши по нападите врз ЛНГ инфраструктурата во Катар, земја која обезбедува околу 20% од глобалното снабдување. Дел од капацитетите се сериозно оштетени и, според проценките, ќе бидат потребни три до пет години за целосно обновување. Тоа значи дека дури и при евентуална деескалација на конфликтот, пазарот ќе остане под долгорочен притисок.
И покрај ова, реакцијата на пазарот засега е умерена. Цените на природниот гас се зголемени за 50 до 70%, но според Саманта Дарт, тоа не е доволно за да се балансира недостигот. Во моментов, гасот е само нешто поскап од јагленот, што им овозможува на електроенергетските компании делумно да преминуваат на алтернативни извори. Сепак, за да се постигне вистинско намалување на побарувачката, можно е цените да треба да пораснат уште повеќе, дури и до нивоа што ќе доведат до затворање на дел од индустриските капацитети, особено во Азија.
Европа засега успева да избегне сериозен удар благодарение на намалената побарувачка во Кина, која поради блага зима располага со повисоки резерви и дел од нив ги пренасочува кон глобалниот пазар. Ова привремено ја ублажува кризата, но аналитичарите предупредуваат дека таквата ситуација не е одржлива доколку прекинот во снабдувањето потрае.
Дополнителен проблем претставува ограничениот глобален капацитет за зголемување на производството. Иако САД се најголем извозник на ЛНГ со околу 30% од светската понуда, тие немаат слободни капацитети за значително зголемување на испораките во краток рок. Изградбата на нова инфраструктура бара години, што го ограничува маневарскиот простор на пазарот.
Според анализата, исходот од кризата ќе зависи исклучиво од нејзиното времетраење. Доколку ситуацијата се стабилизира во наредните недели, можно е цените постепено да се нормализираат. Но, ако конфликтот продолжи, пазарот може да се соочи со нов бран поскапувања од 50 до 100%, со цел да се намали побарувачката и да се обезбедат доволни резерви за зимата.
Експертите предупредуваат дека моменталната релативна стабилност може да биде измамна. Доколку пазарот не реагира навреме, постои ризик од нагло и болно прилагодување во период кога ќе биде предоцна за лесно решавање на проблемот. Во таков сценарио, последиците би ги почувствувале и индустријата и домаќинствата ширум светот.
Извор: GoldmanSachs.com
