Македонија прави забрзан исчекор кон енергетската транзиција, со речиси двојно зголемување на обновливите капацитети за само три години.
Според податоците на Меѓународната агенција за обновлива енергија (ИРЕНА), земјата во 2025 година достигнала 1.894 мегавати (MW) инсталиран капацитет од обновливи извори, што претставува значителен раст во однос на претходните години .
Само три години претходно, во 2022 година, овој капацитет изнесувал 915 MW, што значи дека за краток период е речиси удвоен. Веќе во 2023 година капацитетот пораснал на 1.356 MW, а во 2024 на 1.675 MW, што покажува јасен тренд на забрзано инвестирање во обновливи извори.
Иако хидроенергијата и натаму доминира со околу 720 MW, главниот двигател на растот се новите соларни капацитети, кои во последните години се позиционираат како клучен столб на домашниот енергетски развој.
Регионална споредба: Македонија напредува, но останува зад дел од соседите
Во регионален контекст, Македонија со своите 1.894 MW обновлив капацитет во 2025 година сè уште е зад дел од соседните земји, како Србија (3.810 MW), Хрватска (5.051 MW), Албанија (3.497 MW) и Бугарија (9.261 MW) . Сепак, важно е да се напомене дека голем дел од овие капацитети кај соседните земји се базираат на долгогодишни хидропотенцијали и инфраструктура изградена во минатото, особено кај Албанија и делумно кај Србија и Бугарија, каде хидроцентралите традиционално имаат доминантна улога во енергетскиот микс.
За разлика од тоа, растот во Македонија во последните години е резултат на нови инвестиции и современи технологии, пред сè во соларната енергија, што укажува на структурна трансформација на енергетскиот систем.
Она што дополнително ја издвојува земјата е динамиката на раст. Според истите податоци, Македонија го зголемила својот обновлив капацитет од 915 MW во 2022 година на 1.894 MW во 2025 година, што претставува раст од над 100% за само три години. За споредба, растот во истиот период е значително поумерен кај соседите – Србија околу 24%, Хрватска околу 41%, Албанија околу 35%, додека Бугарија бележи повисок, но сепак понизок раст од околу 82% .
Со ова, Македонија се позиционира како најбрзо растечки пазар за обновлива енергија во регионот, со фокус на нови, одржливи извори.
Овој напредок доаѓа во време на силен глобален подем на зелената енергија. Според ИРЕНА, обновливите извори веќе сочинуваат 49% од светскиот инсталиран електроенергетски капацитет, додека дури 85,6% од новоинсталираните капацитети во 2025 година се од обновливи извори, предводени од соларната и ветерната енергија .
Сепак, предизвиците остануваат. За одржување на ваквото темпо на раст, ќе биде неопходно понатамошно вложување во електроенергетската инфраструктура, модернизација на мрежата и подобро интегрирање на варијабилните извори како што е сончевата енергија.
И покрај тоа, трендот е јасен, Македонија се движи кон посигурен, почист и поодржлив енергетски систем, со сè поголема улога на обновливите извори во идниот развој.
Енергетика 24
