Скопје. 25 март 2026 – Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад објави Предлог-правилник за доделување статус на затворен систем за дистрибуција на електрична енергија, затворен систем за дистрибуција на гас и комбиниран оператор на систем за пренос и дистрибуција на гас, со што започна јавна расправа за едно од позначајните нови регулаторни решенија во енергетскиот сектор.
Документот, подготвен врз основа на Законот за енергетика, има за цел да воспостави јасна и сеопфатна рамка за функционирање на т.н. затворени системи – енергетски мрежи кои најчесто се користат во индустриски зони, технолошко-индустриски развојни зони или големи деловни комплекси.
Што предвидува предлог-правилникот?
Со предложените решенија детално се пропишуваат условите под кои еден систем може да добие статус на затворен дистрибутивен систем за електрична енергија. Меѓу клучните критериуми се:
- системот да функционира во географски ограничено подрачје со интегрирани индустриски или трговски активности;
- електричната енергија да се користи претежно за сопствени потреби или за поврзани компании;
- да се исполнат строги технички и безбедносни стандарди;
- да нема значајно снабдување на домаќинства (со строго ограничени исклучоци).
Дополнително, се поставуваат и конкретни лимити за обновливите извори на енергија, нивниот вкупен капацитет не смее да надмине 80% од трансформаторскиот капацитет, а поединечните електроцентрали се ограничени на максимум 10 мегавати.
Во делот за гас, се предвидува можност за формирање затворени системи за дистрибуција, но исклучиво за индустриски и комерцијални корисници, без снабдување на домаќинства.
Новина: комбиниран оператор за гас
Една од клучните новини е воведувањето на статус „комбиниран оператор“, кој ќе може истовремено да управува со пренос и дистрибуција на гас на одредено подрачје, доколку постојат технички и економски причини за интеграција на системите. Сепак, ваквите оператори нема да имаат право да вршат трговија или снабдување со гас, со цел да се избегне судир на интереси.
Детална постапка и јавност во процесот
Предлог-правилникот предвидува и транспарентна постапка за доделување на статусите. Барателите ќе треба да достават обемна документација – од технички податоци и катастарски планови, до договори со корисници и докази за стручна оспособеност.
Регулаторната комисија, по приемот на комплетно барање, ќе објавува соопштение на својата веб-страница, по што следува подготвителна седница на која ќе може да учествуваат засегнатите страни – оператори, институции, компании и други субјекти. Јавноста ќе има можност да врши увид и да доставува мислења и забелешки.
Укинување на старите правила
Со донесувањето на овој правилник ќе престанат да важат постојните правилници од 2019 година кои одделно ја регулираа оваа материја за електрична енергија и природен гас, со што се воведува единствен и поусогласен пристап.
Повик за коментари
Од Комисијата ги повикуваат сите заинтересирани правни и физички лица активно да се вклучат во креирањето на финалното решение.
Забелешките, мислењата и предлозите може да се достават најдоцна до 6 април 2026 година на електронската адреса: erc@erc.org.mk.
Предлог-правилникот е објавен на официјалната веб-страница на Комисијата, каде што е достапен за целосен увид.
Извор: РКЕ
