Администрацијата на САД во текот на вчерашниот ден донесе одлука привремено да дозволи продажба на дел од руската нафта која веќе се наоѓа на танкери на море, со цел да се намали притисокот врз глобалниот енергетски пазар. Сепак, и покрај овој чекор, цените на нафтата на светските берзи продолжуваат да бележат раст.
Американското Министерство за финансии издаде 30-дневна лиценца со која се овозможува трговија со руска сурова нафта и нафтени деривати што биле натоварени на бродови до 12 март. Мерката е ограничена само на количини што веќе се во транзит и ќе важи до 11 април.
Американските власти објаснуваат дека станува збор за краткорочна интервенција со која се настојува да се зголеми достапноста на нафта на пазарот во време на растечки тензии на Блискиот Исток. Според министерот за финансии Скот Бесент, мерката е строго дефинирана и не би требало значително да ги зголеми приходите на Русија.
Пазарите под притисок од конфликтот со Иран
И покрај тоа, геополитичките случувања продолжуваат да влијаат врз цените. Ескалацијата на конфликтот меѓу САД и Израел од една страна и Иран од друга, како и затворањето на Ормускиот теснец ја зголемија неизвесноста на енергетските пазари.
Во петокот наутро нафтата „Брент“ надмина 101 долар за барел, што претставува раст од околу 10% на неделно ниво, додека американската WTI достигна речиси 97 долари за барел, со раст од повеќе од 6%.
Зголемувањето на цените се чувствува и кај потрошувачите. Во САД, цената на горивото во последниот месец пораснала за околу 65 центи по галон.
Русија би можела да профитира
Иако мерката е временски ограничена, дел од аналитичарите предупредуваат дека таа може да ѝ овозможи на Москва да продаде значителни количини нафта што досега беа заглавени на море поради санкциите. Се проценува дека над 100 милиони барели руска нафта во моментов се наоѓаат на танкери ширум светот.
Од Москва порачуваат дека овој потег покажува колку светскиот пазар останува зависен од руските енергетски ресурси.
Критики од европските сојузници
Одлуката на Вашингтон предизвика реакции и меѓу европските сојузници. Германскиот канцелар Фридрих Мерц оцени дека олеснувањето на санкциите е погрешен сигнал во момент кога Западот се обидува да го задржи притисокот врз Москва поради војната во Украина.
Слични забелешки дојдоа и од Велика Британија, каде властите предупредија дека секој дополнителен приход од продажба на нафта може да ја зајакне руската воена економија.
Дополнителни мерки за стабилизација
Паралелно со оваа одлука, САД најавија дека ќе пуштат 172 милиони барели нафта од стратешките резерви, во координација со Меѓународната агенција за енергија, која планира заедничко ослободување на околу 400 милиони барели од резервите на земјите членки.
Сепак, експертите предупредуваат дека ваквите мерки имаат ограничен ефект доколку продолжат геополитичките тензии и нарушувањата во глобалното снабдување со нафта.
Енергетика 24
