Цените на електричната енергија и природниот гас значително се разликуваат меѓу европските земји, а најголем товар чувствуваат домаќинствата во Централна и Источна Европа кога цените се споредуваат според куповната моќ.
По наглиот раст по руската инвазија врз Украина во 2022 година, цените на енергенсите за домаќинствата се стабилизираа една година подоцна, но и натаму остануваат над нивоата од пред војната, покажуваат податоците од Индексот на цени на енергија за домаќинства (HEPI). Според Евростат, струјата, гасот и другите горива учествуваат со 4,6% во вкупната потрошувачка на едно европско домаќинство, при што овој удел е повисок кај семејствата со пониски приходи.
Струја: од Киев до Берн
Од 2 јануари 2026 година, цените на електричната енергија за домаќинствата се движеле од 8,8 евроценти за киловат-час во Киев до 38,5 евроценти во Берн. Просекот во Европската унија изнесувал 25,8 евроценти за киловат-час.
Меѓу најскапите градови се Берлин (38,4), Брисел (36,5), Даблин (36,5), Лондон (36,4) и Прага (36,4). Најевтина струја, покрај Киев, имаат Будимпешта (9,6), Подгорица (11,1) и Белград (11,6). Генерално, главните градови во Централна и Источна Европа имаат пониски номинални цени, со исклучок на Прага.
Разликите се должат на структурата на енергетскиот микс, набавните и ценовните стратегии на снабдувачите, како и на даноците и трошоците за дистрибуција.
Куповната моќ ја менува сликата
Кога цените се прилагодуваат според стандардите на куповна моќ (PPS), рангирањето значително се менува. Во тој случај, цените на струјата се движат од 10,9 во Осло до 49 во Букурешт. Ромската престолнина излегува како најскапа во однос на приходите, иако номинално е далеку од врвот. Овие податоци покажуваат дека пониските номинални цени во Источна Европа претставуваат поголем товар за домаќинствата поради послабата куповна моќ.
Гас: Стокхолм убедливо најскап
Кај природниот гас, во јануари 2026 година цените за домаќинствата се движеле од 1,6 евроценти за киловат-час во Киев до дури 35 евроценти во Стокхолм. Во рамки на ЕУ, гасот во Стокхолм бил повеќе од 13 пати поскап отколку во Будимпешта, каде што цената изнесувала 2,6 евроценти.
По Стокхолм следи Амстердам со 17,4 евроценти, додека над просекот на ЕУ од 10,6 евроценти се и Берн, Лисабон, Рим, Париз, Виена, Даблин и Прага. Според HEPI, екстремно високите цени во Шведска се поврзани со специфичната структура на пазарот и малобројните корисници приклучени на изолирана гасна мрежа.
И кај гасот, пресметките според PPS покажуваат дека градовите со пониски номинални цени често стануваат меѓу најскапите кога ќе се земе предвид куповната моќ, додека западноевропските и северните метрополи изгледаат поприфатливи во релативна смисла.
Податоците јасно укажуваат дека номиналните цени не ја отсликуваат целосно реалната финансиска тежина на енергенсите, особено за домаќинствата со пониски приходи.
Извор: Euronews.com
