Цената на природниот гас на европскиот референтен пазар во текот на вчерашниот ден накратко достигна 100 евра за мегават-час, за првпат од енергетската криза во 2022 година, под притисок на нарушените испораки на течен природен гас од Блискиот Исток и загриженоста за снабдувањето во пресрет на зимата.
Фјучерсите за испорака следниот месец на холандскиот центар ТТФ, кој служи како референтен пазар за гас во Европа, накратко се искачија на 100 евра за мегават-час околу 13:35 часот по Гринич во текот на вчерашниот ден, што е раст од околу 4% во однос на претходното тргување, покажуваат податоците на Интерконтиненталната берза.
Цените се зголемуваат со ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и сега се приближно трипати повисоки од нивото пред војната со Иран. Повисоките трошоци за енергија веќе ги погодуваат домаќинствата и индустријата, а аналитичарите очекуваат цените на гасот да останат високи најмалку уште една година, дури и ако конфликтот заврши и зимата биде поблага. Причина за тоа е и потребата Европа повторно да ги наполни складиштата по значителното празнење на резервите.
Растот на големопродажните цени на гасот се пренесува и врз цените на електричната енергија, бидејќи гасните електрани често ја одредуваат цената на струјата во периодите на најголема побарувачка. Во Германија, цената на годишниот базен договор за електрична енергија пораснала за 1,7%, на 159,30 евра за мегават-час, највисоко ниво од јуни 2023 година. Во Франција, споредливиот договор достигнал 122,50 евра за мегават-час, близу највисокото ниво во последните две години.
Европа ја започна грејната сезона со складишта за гас пополнети речиси 75%, додека резервите во Германија изнесуваат околу 60%, значително помалку отколку во истиот период минатата година.
„Како што се приближува зимата, Европа има помала резерва во складиштата од потребната и помалку можности брзо да ги надомести нарушените испораки“, изјави Матије Утинг, аналитичар за гас и течен природен гас во „Ристад енерџи“. Тој посочи дека увозот на ЛНГ во Европа во неделата до 9 октомври бил за 30% помал од истиот период минатата година и предупреди дека благите температури не можат да ја отстранат ранливоста на европското снабдување.
Извршниот директор на норвешкиот производител на гас „Еквинор“ вчера предупреди дека цените би можеле повторно нагло да пораснат ако заладувањето ја зголеми побарувачката подоцна во зимата.
Иако сегашните цени се далеку под рекордните околу 340 евра за мегават-час, достигнати во август 2022 година, нивното враќање на прагот од 100 евра претставува значителен товар за енергетски интензивните индустрии и за потрошувачите.
Хемиската индустрија, производството на ѓубрива и челикот зависат од гасот како гориво или суровина. Дел од компаниите веќе го намалиле производството, а оние што купуваат гас по цени блиски до големопродажните нивоа веднаш ги чувствуваат повисоките трошоци.
Кај домаќинствата, влијанието врз сметките обично се чувствува со задоцнување, поради што најголемиот дел од поскапувањето би можел да се пренесе во 2027 година. Во Велика Британија, сметките се очекува повторно да пораснат во јануари, додека тарифите за гас за новите корисници во Германија веќе се зголемиле за 55% од почетокот на годината.
Според Европската комисија, владите на земјите членки на ЕУ потрошиле 17,9 милијарди евра во текот на оваа година за ублажување на последиците од поскапувањето на нафтата и гасот врз домаќинствата и компаниите.
Извор: Euronext.com
