Американскиот пазар на соларна енергија и системи за складирање се соочува со голема промена во синџирите на снабдување откако американските регулатори воведоа ограничувања за странски произведените соларни инвертори, со образложение дека дел од опремата претставува ризик за националната безбедност и дигиталната безбедност на електроенергетскиот систем.
На 28 јули 2026 година, Бирото за јавна безбедност и домашна безбедност при Федералната комисија за комуникации (FCC) ги додаде инверторите произведени во странство на официјалната листа на опрема и услуги што подлежат на ограничувања.
Одлуката практично го затвори процесот за добивање нови одобренија за увоз и употреба на неодобрени странски модели. Сепак, мерката не ги опфаќа веќе одобрените модели.
Тоа значи дека инверторите кои веќе имаат валидни FCC одобренија можат и понатаму да се увезуваат, продаваат и инсталираат. Најголем дел од комерцијалните, индустриските и големите соларни проекти планирани за изградба во следните 12 до 18 месеци, според анализата на pv magazine USA, веројатно нема да почувствуваат значителни нарушувања бидејќи инвеститорите веќе имаат избрано одобрена опрема.
Проблемот е поголем за проектите што планираат да користат нови генерации инвертори, бидејќи за неодобрена странски произведена опрема процесот на одобрување е практично запрен.
Од безжична до жичена комуникација
Првично, ограничувањата беа насочени кон паметните инвертори со двонасочна безжична комуникација, односно опрема која може да комуницира, собира податоци или да се контролира преку Wi-Fi, мобилни мрежи, Bluetooth и слични технологии.
Причината беше загриженоста дека преку ваквите функции може да се создадат канали за далечински пристап и потенцијална сајбер-шпионажа.
Сепак, оваа политика доаѓа во услови кога анализата на американското Министерство за енергетика од јануари 2026 година, во која биле проверени 30 инвертори произведени во Кина, не открила докази за намерно вграден злонамерен хардвер.
Со измените објавени на 20 август, FCC дополнително го прошири опфатот и на жичените комуникациски врски, како што е Ethernet, а не само на безжичните системи.
Истовремено, регулаторот го ограничи оперативниот опфат на мерката на инвертори кои се поврзуваат со електроенергетската мрежа и се усогласени со стандардот UL 1741. Опремата за системи кои работат надвор од мрежата, како и самостојните AC/DC исправувачи, не се опфатени.
Американското производство не може веднаш да го пополни јазот
Новите правила отвораат значителен проблем за американскиот пазар бидејќи во изминатата деценија повеќе од 90% од инверторите инсталирани во САД биле увезени.
Wood Mackenzie проценува дека домашниот производствен капацитет за соларни и батериски инвертори би можел да надмине 100 GW до крајот на 2027 година, поттикнат од федералните субвенции и даночните стимулации.
Но, тоа не значи дека целиот најавен капацитет веднаш ќе биде оперативен.
Според Intertek CEA, американските производители во блиска иднина би можеле да обезбедат само околу 40% од вкупната побарувачка за соларни и батериски инвертори, што би оставило потенцијален јаз од околу 60%.
Таквата состојба може да предизвика силна конкуренција меѓу инвеститорите за ограничените количини на опрема што ги исполнуваат американските регулаторни услови, што би довело и до повисоки трошоци.
Дополнителен проблем е што изградбата на современи фабрики за електронска опрема бара специјализирана автоматизирана технологија за монтажа на електронски компоненти, а роковите за испорака на таквата опрема се долги.
Промена на инвертор може да го загрози приклучувањето на проектот
За инвеститорите, проблемот не е само цената и достапноста на инверторите.
Замена на производител или на одредени компоненти може да бара нови пресметки на краток спој, термички анализи и промени во поставките на системите за заштита.
Воедно, доставувањето на нова техничка документација до операторите на електроенергетските мрежи може да биде оценето како материјална промена на проектот.
Тоа може да предизвика нови процедури и одложувања, а во најлош случај проектот може да ја загуби и својата позиција во редот за приклучување на мрежата.
Затоа, инвеститорите се соочуваат со две паралелни реалности: проектите со веќе одобрени инвертори можат да продолжат, додека воведувањето на нови генерации странска опрема е значително отежнато.
Производителите мора да го следат секој дел од инверторот
Новата регулатива ги принудува производителите и купувачите многу подетално да го проверуваат составот на опремата.
Посебно внимание се посветува на листата на материјали и компоненти – односно на целото потекло на деловите што се вградуваат во инверторот.
Проблемот е што постојните регулаторни досиеја за одредени производи историски често се однесуваат на внатрешните комуникациски чипови, а не на целото куќиште на инверторот.
Во случај американските власти ограничувањата да ги применат широко, регулаторниот статус на дел од постојните производни серии би можел да биде доведен во прашање.
За странските производители е предвидена можност за условно одобрување од Министерството за домашна безбедност или Министерството за одбрана до 1 јануари 2028 година. Процесот подразбира детални проверки на синџирите на снабдување, слични на оние што се применуваат кај правилата за субјекти од земји кои предизвикуваат загриженост – FEOC.
FCC исто така предвидува можност за исклучоци според американските правила за домашно производство. Дополнително, со измените од 20 август е воведен исклучок за инвертори што ги исполнуваат условите за даночниот кредит според Section 45X Advanced Manufacturing Production Credit. Таквата опрема не се третира како „странски произведена“ во рамките на Covered List.
Пропадна и идејата за „глупав“ инвертор
Производителите во меѓувреме разгледувале и техничко решение познато како „dumb box“, при кое безжичните комуникациски модули би се отстранувале уште во фабриката.
На тој начин инверторот би ја извршувал само функцијата на конверзија на електричната енергија, додека комуникацијата, собирањето податоци и управувањето би се вршеле преку надворешна опрема инсталирана по увозот.
Но, со измените од 20 август FCC практично го затвори и овој пат.
Инверторот е опфатен со ограничувањата доколку содржи или е проектиран, опремен или конфигуриран да прифати комуникациски модул за далечинска комуникација. Отстранувањето на модулот во фабриката повеќе не е доволно за да се избегне регулативата.
Сајбер-безбедноста станува составен дел од соларната опрема
Регулаторната промена го менува и начинот на кој производителите и операторите гледаат на сајбер-безбедноста.
Наместо фокус само на физичката безбедност на опремата, американската политика сè повеќе се насочува кон софтверот, комуникациските протоколи и можноста за далечинско управување со инверторите.
Експерт за сајбер-безбедност од соларниот сектор за pv magazine предупредува дека вештачката интелигенција дополнително го забрзува темпото на сајбер-нападите. Ранливости за кои порано биле потребни недели за рачно откривање и анализа, сега може да бидат идентификувани и искористени за неколку часа или денови.
Поради тоа, индустријата се движи кон системи со поголема видливост на софтверот, побрзо откривање на ранливости и можност за итно испраќање безбедносни закрпи.
Но, тука се појавува нов регулаторен предизвик: федералното одобрување на одредени софтверски ажурирања може да го забави процесот на реакција токму во момент кога е потребна брза интервенција.
Експертите затоа предупредуваат дека без автоматизирани и повторливи процедури за одобрување може да се создадат бирократски тесни грла кои ќе ја намалат способноста на операторите навремено да реагираат на сајбер-закани.
САД го менуваат моделот на набавка на соларна опрема
Новите правила на FCC практично го менуваат пристапот кон набавката на соларна и батериска опрема во САД.
Досега главниот критериум често бил комбинација од цена, ефикасност и достапност. Сега производителите и инвеститорите мора да вклучат уште еден клучен фактор – националната безбедност и сигурноста на синџирот на снабдување.
Краткорочно, тоа може да значи повисоки цени и ограничена понуда на усогласени инвертори. На среден рок, Вашингтон очекува домашното производство да го намали притисокот врз пазарот.
Сепак, до целосното развивање на најавените американски производствени капацитети, соларниот сектор може да се соочи со значителен недостиг на опрема.
Така, регулаторната одлука што беше донесена како мерка за национална и дигитална безбедност истовремено станува голем тест за американскиот соларен синџир на снабдување, кој во изминатите години во голема мера зависеше од увоз.
За производителите, инвеститорите и операторите на мрежите, следната фаза ќе биде усогласување на три цели – брзо зголемување на домашното производство, сигурност на снабдувањето и заштита на електроенергетската инфраструктура од дигитални закани.
Извор: PV-Magazine-USA.com
