Последните шокови на пазарите на фосилни горива ја истакнаа предноста на земјите со поголеми домашни капацитети за производство на обновлива енергија, но и отворија пошироко прашање – како индустријата може да ја намали зависноста од нестабилните пазари на нафта и гас.
Покрај производството на електрична енергија, обновливите извори сè повеќе се наметнуваат како решение за енергетските потреби на индустриите, од челичната и хемиската индустрија до цементот, но и на новите големи потрошувачи како центрите за податоци.
Според Џејмс Вокер, тим-лидер за обновливи гасови во Меѓународната агенција за обновлива енергија (IRENA), постојат три клучни начини на кои обновливата енергија може да ја промени индустријата, преку електрификација, зелени горива и напојување на дигиталната економија.
Електрификацијата ја намалува зависноста од фосилните горива
Индустриите како производството на железо и челик, хемикалии и цемент се меѓу најголемите потрошувачи на енергија и традиционално се сметаат за „тешки за декарбонизација“, бидејќи нивните процеси бараат фосилни горива и високи температури.
Но, технолошкиот напредок и падот на трошоците на обновливата електрична енергија овозможуваат сè поголем број индустриски процеси директно да се електрифицираат.
Новите електрични котли и топлински пумпи овозможуваат производство на топлина на сè поширок температурен опсег, со што електричната енергија станува поконкурентна алтернатива на фосилните горива.
IRENA проценува дека околу 34% од вкупната финална потрошувачка на енергија во индустријата би можела директно да се задоволува со електрична енергија до 2035 година, во споредба со 27% во 2023 година.
Доколку таа електрична енергија доаѓа од домашни или регионални обновливи извори, индустријата би била помалку изложена на ценовните шокови на глобалните пазари на фосилни горива.
Водородот и биогоривата отвораат нова индустриска ера
Другата можност е замена на фосилните горива со обновливи горива, биогорива, биогас, зелен водород и горива произведени од водород.
Овие технологии можат да се користат во процеси каде што директната електрификација е потешко изводлива, вклучително и како суровина во хемиската индустрија.
Локално произведениот зелен водород, на пример, може да помогне во создавањето поотпорни синџири на производство во челичната индустрија, додека биогасот може да се користи како енергетски носител во хемиското производство.
Предноста не е само во намалувањето на емисиите. Производството на енергија и горива поблиску до индустриските потрошувачи може да ја намали изложеноста на глобалните пазари и ризиците поврзани со прекините во снабдувањето.
Центрите за податоци стануваат нов индустриски потрошувач
Енергетската транзиција истовремено се соочува со нов предизвик, брзиот развој на вештачката интелигенција и растот на дата центрите, кои се исклучително енергетски интензивни, а нивната експанзија веќе создава проблеми со обезбедувањето стабилно снабдување и приклучување кон електроенергетските мрежи.
Токму затоа, според анализата, операторите на дата центрите имаат можност уште при изградбата да интегрираат обновливи извори во својата енергетска стратегија.
Една од опциите се локални обновливи микромрежи во близина на самите центри, со што би се намалила зависноста од електричната мрежа и потребата од скапи мрежни приклучоци.
Истовремено, вештачката интелигенција би можела да помогне во управувањето со електроенергетските системи со голем удел на обновливи извори, преку попрецизно прогнозирање на производството, временските услови и потрошувачката.
Борба за евтина и сигурна зелена енергија
Ова отвора нова конкуренција меѓу индустриите. Дата центрите, челичната, хемиската и другите енергетски интензивни индустрии ќе се натпреваруваат за пристап до сигурни извори на обновлива електрична енергија.
Клучниот фактор ќе биде географијата, односно каде има најмногу сончева, ветерна, хидро и друга обновлива енергија, како и доволно развиена мрежна инфраструктура.
Според Вокер, зголемувањето на производството од обновливи извори може да биде основа за нова индустријализација во повеќе земји, со отворање работни места и создавање дополнителна економска активност.
За индустријата, тоа значи дека обновливата енергија повеќе не е само прашање на декарбонизација. Станува и прашање на конкурентност, сигурност на снабдувањето и способност да се избегнат идните шокови на пазарите на фосилни горива.
Извор: IRENA.org
