Европската комисија предлага радикална промена во начинот на кој проектите за обновлива енергија се приклучуваат на електроенергетските мрежи, со цел да се забрза енергетската транзиција и да се намалат долгите листи на чекање. Наместо досегашниот принцип „прв поднел – прв приклучен“, Брисел предлага нов стандард – „прв подготвен, прв приклучен“ (first ready, first served).
Предлогот е дел од новиот Акциски план за електрификација и измените на Регулативата за електрична енергија на ЕУ. Со него земјите членки ќе добијат можност да им дадат приоритет на проектите кои навистина се подготвени за реализација, наместо на оние што со години резервираат капацитет без да напредуваат.
Долги листи на чекање ја кочат енергетската транзиција
Европската комисија предупредува дека во најмалку 16 земји-членки постојат долги листи на чекање за приклучување на електроенергетската мрежа. Поради недостиг на мрежен капацитет, компаниите и инвеститорите често чекаат со месеци, а во некои случаи и со години, за да започнат со испорака или преземање електрична енергија.
Според Комисијата, проблемот не произлегува само од недоволно развиената инфраструктура, туку и од фактот што значителен број апликации се поднесуваат шпекулативно, без реална намера проектите брзо да се реализираат. Во одредени земји, барањата за приклучување достигнуваат капацитет што е дури 30 пати поголем од националната максимална потрошувачка на електрична енергија. Во Словачка, пак, околу половина од резервираниот мрежен капацитет никогаш не бил искористен.
Само сериозните проекти ќе останат во редот
Според новите правила, операторите на електроенергетските мрежи и регулаторите ќе можат редовно да проверуваат дали проектите навистина напредуваат.
Инвеститорите ќе треба периодично да доставуваат докази дека обезбедиле земјиште, урбанистички и градежни дозволи, техничка документација, финансиска конструкција и реален временски план за изградба. Доколку проектот не ги исполнува договорените рокови или не покажува напредок, резервираниот мрежен капацитет ќе може да биде одземен и пренаменет за друг проект.
Според Европската комисија, ваквиот пристап ќе спречи сериозните инвестиции да бидат блокирани од шпекулативни апликации чија единствена цел е резервирање место во редот.
До 120 гигавати обновлива енергија чекаат приклучок
Комисијата проценува дека побрзите и поефикасни процедури би можеле да овозможат приклучување на дури 120 гигавати проекти за обновлива енергија кои моментално се заглавени во редиците за приклучување низ Европа.
Тоа не значи дека целиот капацитет веднаш ќе биде поврзан на мрежата, бидејќи за тоа е потребна и физичка инфраструктура. Но, проценката покажува колкав потенцијал за производство на чиста електрична енергија моментално останува неискористен поради административни и технички ограничувања.
Земјите ќе можат да одредуваат национални приоритети
Иако Европската комисија предлага заедничка законска рамка, секоја земја-членка ќе може да утврдува сопствени приоритети при распределбата на ограничениот мрежен капацитет. Предност ќе може да добијат проекти од стратешко значење, како и инвестиции со поголем економски, социјален или еколошки ефект.
Истовремено, критериумите ќе мора да бидат јавни, транспарентни и недискриминаторски, додека националните регулатори ќе останат одговорни за нивната примена.
Потребни се и нови инвестиции во мрежата
Комисијата нагласува дека новите правила сами по себе нема да го решат проблемот со застојот на електроенергетските мрежи. Земјите-членки ќе мора паралелно да инвестираат во проширување на преносната и дистрибутивната инфраструктура, подобро планирање на мрежите, флексибилни договори за приклучување и паметни дигитални технологии што ќе овозможат поефикасно користење на постојните капацитети.
Предлог-законот сега треба да биде разгледан од Европскиот парламент и Советот на Европската Унија. Доколку биде усвоен, новиот принцип „прв подготвен, прв приклучен“ би можел значително да го забрза развојот на обновливите извори на енергија и да стане нов стандард за управување со електроенергетските мрежи во Европската Унија.
Извор: Solarmagazine.nl
